انتظار می رفت که دولت افغانستان و جامعه جهانی به صورت مشترک طی هشت سال گذشته، در مورد کشت، قاچاق و ترافیک مواد مخدر گام های  مثبت و موثر بر می داشتند؛ ولی آن گونه که دیده می شود، با گذشت هشت سال و مصارف هنگفتی که در امر مبارزه با کشت، تولید و قاچاق مواد مخدر صورت گرفته است، هنوز  در میان کشورهای صادر کننده ی تریاک، افغانستان در جایگاه نخست قرار دارد.

بنا به گفته ی مقامات داخلی و خارجی، بخش عمده ی پول به دست آمده از فروش مواد مخدر نصیب شورشیان طالب شده و قسمت اندک آن، نصیب کشاورزان افغانستانی، می شود.

البته بارها مقامات بلند حکومتی و حتا برادران رییس جمهور؛ متهم به دست داشتن در قاچاق و فروش مواد مخدر شده اند.

بامیان در میان ولایت ها مرکزی افغانستان، به اندازه ی هلمند و قندهار در جنوب، به کشت و زرع تریاک مشهور نبود؛ اما این ولایت مسیر ترانزت تریاک از ولایت های شمالی، به دایکندی، ارزگان و سر انجام هلمند به عنوان عمده ترین، مکان تهیه مواد مخدر در افغانستان، به شمار می رفت.

با این حال، با توجه به این که ولایات مرکزی افغانستان و از جمله بامیان، در زمینه بازسازی و توسعه، از توجه دولت افغانستان و جامعه جهانی محروم بود، شماری از کشاورزان بامیانی نیز اندک اندک به سوی کشت تریاک روی آوردند.

اکنون از اثر تلاش هایی که در امر مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر در این ولایت صورت گرفت، از مدت دو ساال به این سو، دیگر مزرعه ی که تریاک در آن کشت شده باشد در بامیان به چشم نمی خورد. همچنان مسوولین امنیتی مدعی اند که همه مسیر های عبور قاچاقچیان تریاک، در بامیان مسدود شده است. از این رو،  به عنوان پاداش مبارزه با مواد مخدر، وزرات مبارزه با مواد مخدر افغانستان، پروژه های توسعه ای را، در این ولایت روی دست گرفته است.

وزارت مبارزه با مواد مخدر، در هر ولایت که کشت تریاک در آن صفر شده باشد، از بودجه ی توسعه ای خود پولی را به خاطر توسعه در زمینه های کشت بدیل تریاک، جاده سازی و برق به مصرف می رساند.

اما با آن که کشت مواد مخدر در بامیان، صفر شده اعلام شده است؛ ولی شمار معتادان به تریاک در این ولایت در حال افزایش است.

فرمانده امنیتی بامیان، شمار معتادان در این ولایت را بیش از 40 هزار تن می خواند.

علی رضا جوانی که 20 سال دارد و ساکن مرکز بامیان می باشد می گوید: "در ابتدا با تشویق یکی از دوستانم تریاک استفاده کردم، در اوایل احساس نمی کردم که روزی به دام اعتیاد در افتم؛ اما پس از مدتی معتاد شدم که حالا تریاک هم نمی تواند درد بدنم را کم کند و اکنون مدت چهار ماه می شود که "هیروین" استفاده می کنم."

البته نظر به آمار های منتشر شده از سوی مقامات مسوول، شمار معتادان مواد مخدر نه تنها در بامیان بلکه در همه جای افغانستان در حال بلند رفتن است. آمارهای نشر شده از سوی وزارت صحبت و مبارزه با مواد مخدر، شمار معتادان در افغانستان را حدود یک و نیم ملیون عنوان می کنند.

سلیمان میرزایی ولسوال ورس ولایت بامیان می گوید: "نسبت به سالهای گذشته شمار زیادی از باشندگان این ولسوالی به مواد مخدر معتاد شده اند که بخش از آن ها را دانش آموزان تشکیل می دهد و بیشتر کسانی که در ولسوالی ورس این ولایت به مواد مخدر معتاد گردیده اند، مردم فقیر وهم مرز با دایکندی وغزنی می باشند.  

ولسوال ورس علت افزایش تعداد معتادین در ولایت بامیان را، فقر، نبود کار، ورود مهاجرین از کشورهای همسایه دانسته و یاد آور می شود که معارف این ولایت نیز از ورود این گونه افراد مصئون نبوده است.

اما محمد رضا ادا، رییس معارف ولایت بامیان، اعتیاد دانش آموزان به مواد مخدر را رد می کند. او می گوید: " بنا به اطلاع که ما از مدیریت معارف ولسوالی ورس دریافت کردیم، یکی از مکاتب در ساحه ای قرار داشت که معتادان درآنجا مواد مخدراستفاده می کردند، زمانی که ما از این مسئله اطلاع یافتیم به مدیریت معارف ولسوالی ورس هدایت دادیم تا این مکتب را به جای دیگری انتقال دهند و مدیریت معارف آن ولسوالی طبق هدایت ریاست معارف، این مکتب را در ساحه دیگری انتقال دادند.

اما می گوید که سال گذشته ما دریافتیم که شماری از معلمان قرار دادی، معتاد به مواد مخدر بودند که پس از تشخیص از وظیفه بر کنار شدند.

طاهره بخشی دانشجوی رشته جامعه شناسی در دانشگاه بامیان می گوید: "اگر این شایعه حقیقت داشته باشد خطر جدی بر معارف کشور وارد کرده و در نتیجه، اعتیاد گسترش پیدا می کند و کیفیت تعلیمی معارف پایین می آید. از لحاظ اقتصادی خانواده ها متضرر می شوند، حتا خانواده ها را نیز به مواد مخدر مبتلا ساخته، آمار جرایم، سرقت، فساد اخلاقی بالا می رود، چون جوانان کم درآمد که معتاد به مواد مخدر می شوند، برای دریافت مواد مخدر ممکن دست به هر کاری بزنند.
 
علی یاور سیرت، استاد دانشگاه بامیان، ضمن تایید گفته های ولسوال ورس، از پیامد منفی این پدیده در جامعه یاد آورشده می گوید: "هر زمانی که تعداد افراد مبتلا به مواد مخدر در یک منطقه افزایش پیدا کند، طبعا در آن منطقه دزدی، آزار و اذیت مردم نیز بیشتر می گردد. و از سوی دیگر جوانان بیکار زیادی تشویق به انجام چنین عمل می شوند. وی راه مبارزه و کاهش افراد مبتلا به این مرض را رد یابی و برخورد جدی مقامات امنیتی با قاچاقبران مواد  مخدر که این مواد را از مسیر ولایات ارزگان، دایکندی و ولایات همجوار دیگر به مبتلایان می رسانند، دانسته و پیشنهاد می کند که باید دولت از طریق عملی سازی  پروژه های توسعه ای و ایجاد زمینه اشتغال برای افراد و اشخاص بیکار، جلو گسترش این پدیده شوم را بگیرد."

برخی از کشاورزان که در این سال ها از کشت تریاک دست کشیده بودند، می گویند که به دلیل عدم توجه مقامات مسوول برای فراهم آوری کشت جایگزین به آن ها و رشد اقتصاد شان، نا گزیر به کشت تریاک که درآمد بهتر نسبت به دیگر کشت های رایج دارد، بپردازند.

سلطان مدیر معارف ولسوالی ورس در مورد افزایش تعداد معتادین در این ولسوالی چنین اظهار می دارد: "پیش از این مردم ولسوالی ورس، با مواد مخدر آشنایی نداشته اند؛ اما اعتیاد و استعمال مواد مخدر سوغاتی است که توسط مهاجرین برگشته از ایران و پاکستان در این جا آورده شده است و اکثرا جوانان مبتلا به مواد مخدر گردیده و در ابتدا تعداد این افراد اندک بوده است؛ ولی با گذشت زمان تعداد این افراد افزایش یافته است." 

محل زیست بیشتر از معتادان در ورس بامیان، محلی به نام "شیو قل" می باشد.

برای درمان معتادان در بامیان، دو مرکز وجود دارد، اما با توجه شمار زیاد معتادان، این دو مرکز کافی نبوده و نیاز است که مراکز بیشتری ایجاد شود.

این در حالیست که قانون مبارزه با مواد مخدر که در پنج فصل و شصت و پنج ماده از سوی مجلس نمایندگان تصویب شده است، یکی از ماده های آن مشخص کرده است که "کسانی که داروهای نشه آور را وارد افغانستان کنند و یا به خرید و فروش آن مبادرت ورزند، از ده روز تا بیست سال حبس می شوند."

به باور اکثرشهروندان بامیان، اگر دولت برای کاریابی جوانان برنامه ی نداشته باشد و همچنان اگر نهاد های مسوول در مبارزه با مواد مخدر، با قاچاق بران موادر مخدر بر خورد جدی نکنند، شمار افراد مبتلا به این مواد بیشتر خواهد شد.