این سخنی تو ام با نگرانی ازدهقان سالخورده ی ازباشندگان منطقه یکه توت درشرق شهرکابل است، شهری که گفته می شود در سی سال اخیر شاهد چنین بی برف وبارانی آنهم در این چله ی زمستان، نبوده است .ازگذشته های دور، ریزش برف وباران های موسمی و پیهم درزمستان این شهر، سخن معمول بود وبرف جنگی، درست کردن آدمک برفی و برفی کردن، ازسرگرمی ها ی باشندگانش به شمار می رفت.
شیرین آقای دهقان، درحالی که ازخاطره های به یاد ماندنی اش از زمستان های گذشته این شهر می گوید، ناگهان به نقطه ی خیره می شود، برای لحظه ی خاموش می ماند؛ باز دوباره لب به سخن می گشاید، مگر این بار از برف بازی های گذشته نمی گوید؛ بلکه سخنان اش نگران کننده است، نگرانی از خشکی زمستان امسال، واین دغدغه که آخرچه خواهد کرد، درحرف هایش بخوبی محسوس است؛ چیزی که نه تنها او بلکه هزاران انسان دیگرمواجه به آن خواهند بود.
چین وچروک صورت استخوانی او که حاصل قریب به شصت سال تجربه زندگی در کار کشاورزی است، به وضوح حکایت از فراز و فرود ناشی ازکار وتلاش او دارد.
من به سخنان شیرین آقا این دهقان 58 ساله در سرمزرعه اش در کنار دریای کابل، درمنطقه ی پل مکروریان اول، گوش می دهم. او درحالی که زیر آفتاب در کنار شاله ی "سایه بان" روی زمین نشسته وبه چیزی فکرمی کند، به پرسش های من پاسخ می دهد.
( شاله درمیان مردم هرات ونواحی غرب افغانستان و خسخانه دربین باشندگان پنچشیر وشمال کشور به اتاقک های چوبی یا گلی، اطلاق می شود که بیشترینه زارعین وباغداران برای دم گرفتن واستراحت نیمه روزی برسرباغ، پالیز یا کشتزار شان می سازند تا ازگزند گرمی وسردی مستقیم هوا، درامان بمانند.)
این کشاورز که به گفته ی خودش خانواده ده نفری خود را از طریق کاربالای زمین، نان می دهد ، مدعی است که هرچند ازسی سال به این طرف، سال به سال برف وباران کمترشده است؛ ولی درحافظه ندارد که زمستان بی برف وبارانی چون امسال را، دیده باشد.
ازگذشته ها ضرب المثلی درمیان کابل وکابل نشینان معروف است: « کابل بی زر باشد بی برف نه » این سخن می رساند که شاید برف ازدید یک شهروند کشور امریکا یا اروپا تا یک افغانستانی، متفاوت باشد. آن ها ازبرف بعنوان نمادی اززیبایی درطبیعت استقبال می کنند؛ ولی یک افغانستانی، برف را سرچشمه ی رزق وروزی بخورنمیر یعنی همه همه چیزخود، حتی بهتر از طلا می داند.
به باور شرین آقا خشک سالی و نباریدن برف باران، سبب شده است که سطح آب ازیک سال تا سال دیگر پایان برود.
او دستم رامی گیرد ولب چاه آبی که برای آبیاری ۶ جریب زمینش از۱۳ سال به این طرف مورد استفاده قرارداده است می برد. چاهی که چند سال پیش در دومتری آن، آب بود؛ مگر حالا در۱۸ متری آن آب پیدانمی شود.
اوگفت : « هرچند ازکارخداکس نمی داند آما ازدید بندگی، کوه وکوتل خشک، زمین خشک، مزرعه خشک، نمی دانم آخرچه خواهد شد؟»
وی درادامه صحبتش می افزاید که امسال دوبار، یک بار درماه میزان ودوم درقوس، تخمه کاهو، وسبزی های دیگررا، در زمینش کشت نموده؛ اما به خاطر نباردین برف بار اول هیچ نرویده و بار دوم که رویده، از اثر آفتاب طولانی خشک شده است.
مرد دهقان درحالی که زمین کشت شده کاهو را برایم نشان می داد که تخم بزر شده بعدازبیرون کردن سرازخاک خشک گردیده، رویش را بمن دورداده می پرسد : « اززمین خشک، چیزی می روید؟»
او می گوید : « اگروضع این طورباشد، گلیم دهقان جمع می شود.» ، معنای این که گلیم جمع می شود، به عقیده او تباهی است.
شرین آقا درحالی که ازفراوانی حاصلات غله در سال گذشته یاد می کرد، گفت : « پارسال سه جریب زمین ۷۰۰ سیرگندم حاصل داد، تا این وقت چندقسم سبزی ما رشد کرده بود درحالی که امسال تااین دم هرچه کاشتیم خشکیده است.»
شرین آقا درحالی که راه حل اساسی مشکل بی برفی امسال را نمی داند؛ مگرمی گوید که دولت افغانستان وسایرکشورها باید تا دیرنشده اقدام نمایند ورنه مردم افغانستان ازگرسنگی خواهند مرد یا باید خانه وکاشانه ی خودرا ترک نموده، مهاجر شوند.
دراین حال عبدالقدیر قدیر، رییس اداره هواشناسی می گوید: "درمطابقت با اقلیم افغانستان بارندگی برف دراین کشورمعمولا ازماه قوس تا اخیرحوت برای منابع آبی مگر باران ازماه حوت تا ثور برای کشت وزراعت ومحیط زیست دارای ارزش حیاتی دارد."اما وی، نباریدن برف وباران را مشکل جهانی پنداشته مدعی است که این مشکل به افزایش گرمای کره زمین وتغییرات اقلیمی بستگی دارد که امروزه همه جهانیان به نحوی ازآن متضررمی شوند.
اواضافه می کند که ازمشخصات تغییرات اقلیمی، نوسانات درجه حرارت است چنانچه بی وقت هوا گرم یاسرد، خشکسالی یا بارانی می شود، چنانچه همین حالا که افغانستان، پاکستان وتعدادی دیگری ازکشورهای منطقه ازاین نوسانات متاثر شده، سایرکشورها ازجمله امریکا، چین واروپا با بارندگی وسردی هوا مواجه اند.
رییس اداره ی هواشناسی، کشورهای صنعتی رابا استفاده ی نادرست وبی رویه شان ازمنابع طبیعی ودرنتیجه افزایش گازهای گل خانه ی، مسبب این مشکل میداند که باید به آن توجه شود. آقای قدیر گفت: « درهواشناسی می گویند، اگریک دالرمصرف کنید هفت دالرنفع خواهید برد.»درعین حال او ازدولت افغانستان خواست تا اداره اورا ازجهات تجهیز تخنیکی، استخدام کارمندان و آموزش مسلکی، همکاری لازم نماید.
نباریدن باران وبرف چه اثراتی بالای سیستم زراعتی وجنگلات کشوردارد، پروفیسورمحمدیاسین محسنی رییس پوهنحی زراعت پوهنتون کابل می گوید: « خشکی هوا ونبود برف وباران به ویژه درماه قوس وجدی می تواند حاصلات، گندم را که درتیرماه کشت می شود ودرفصل سرد زمستان به رطوبت و آّب آن هم تامدتی برف وبعداً باران نیازدارد، صدمه شدید بزند.
او اضافه می کند شاید جوانه های کشت شده هرنبات بتوانند اززمین برویند واما سردی هوا بدون برف یاپوش محافظوی نبات، باعث می شود دوباره بخشکند .پروفیسور در ادامه مدعی است که این وضعیت بالای جنگل ها به ویژه بالای درختان میوه دارکه ریشه های نسبتاً ضعیف نسبت به غیرمثمر ازجمله بلوط و ارچه دارند، اثرات بدی به جا می گذارد.
راه حل مشکل چیست ؟ او تاکید براین دارد که دولت ووزارت های زراعت، آبیاری ومالداری، انرژی وآب، احیا وانکشاف دهات می توانند با استفاده ازتکنالوژی امروزی منابع آبی را مهار وآماده استفاده قراردهند.
مگر او حل دایمی مشکل خشکسالی کشور را، مرتبط با طرح واجرای استراتیژی ملی دراین زمینه می پندارد وبس.
دراین حال به عقیده کارشناسان، نباریدن برف وباران موسمی علاوه ازخسارات کشاورزی، باغ داری و مالداری برای افغانستان، چالشهای جدی زیست محیطی را نیزبه همراه خواهد داشت..

