شهروندان غزنی، از روند کند آماده ساختن این شهربه حیث مرکز تمدن اسلامی درسال۲۰۱۳ میلادی، اظهارنارضایتی می کنند.آنان می گویند که دولت افغانستان تاهنوز کار در خورتوجه در این زمینه، انجام نداده است .
وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی درنوامبرسال ۲۰۰۷ میلادی، طی نشستی درشهرطرابلس کشورلیبیا، نامزدی غزنی را به عنوان مرکزتمدن کشورهای اسلامی درسال ۲۰۱۳میلادی، تایید نمودند.
گفتنی است که در فهرست پیشنهادی افغانستان درنشست طرابلس، دوولایت غزنی وهرات پیشکش شده بود که نامزدی غزنی، موردتایید اجلاس قرارگرفت.
غزنی در زمان امپراتوری غزنویان ( ۳۴۴-۵۸۳ ه ق) ازمراکز عمده ی جهان اسلام بشمار می رفت، سلطان محمود عزنوی مدت ۳۴ سال از این شهر فتوحات خویش را در دور ترین نقاط هندوستان، آسیای میانه و فارس، اداره و رهبری می کرد.
این شهردرتاریخ گذشته ی خود مهد شاعران معروفی چون سنایی غزنوی عنصری بلخی، فرخی سیستانی، فردوسی طوسی ، عسجدی مروزی، کسایی مروزی و دانشمندان مشهوری چون ابوریحان البیرونی، ستاره شناس وریاض دان معروف بوده است.
نام های قدیمی این شهر به روایتی از بطلیموس دانشمند یونان قدیم وجغرافیه دان سکندرمقدونی، « گزنک » آمده که معنی خزانه وگنج رامی دهد، بعضی هم میگویند که درنواحی آب استاده مقرغزنی « بین کابلستان وزابلستان » یک نوع گیاه مخصوص می رویده که آنرا گز، می نامیدند ودروقت رستم واسفندیاربه گزنین مشهورشد که بعدها به غزنی تغییرنام یافته است.
حالا این سوال برزبان ها است که جداازگذشته ی فرهنگی این شهر، لقب مرکز تمدن کشورهای اسلامی برای عزنی امروزی ، شهری که درحال حاضرنه تنها کمترین امکانات ندارد؛ بلکه با چالشهای جدی ازناحیه امنیت پایداربرای شهروندانش، پلان خدمات شهری مانند کمبود آب صحی، آبرسانی وکانالیزاسیون، برق، حمل ونقل، راه ومواصلات، میدان هوایی وازاین قبیل دست وگریبان است، چه معنایی خواهد داشت؟
محمد اعظم رهنورد زریاب نویسنده وصاحب نظردرادبیات افغانستان به این عقیده است که کشورهای اسلامی این لقب را باتوجه به گذشته ی درخشان غزنی، به آن داده اند.
این نام گذاری چه تاثیری مثبتی بروضعیت امروزغزنی وشهروندان خواهد داشت ؟
آقای زریاب مدعی است که این باعث خواهد شد تا یک باردیگرنام غزنی درداخل وخارج، برسرزبان ها بیافتد. او اضافه می کند اگر دولت دل سوزی کند و تاسال ۲۰۱۳ کارهای به سر برساند، این خود برزندگی مردم آن موثرخواهد بود.
باشندگان این شهر درمورد نامگذاری غزنی به عنوان مرکز تمدن کشورهای اسلامی در 2013 نظریات متفاوت دارند.
تاج محمد یکی از شهروندان غزنی درحالی که نامزدی غزنی بعنوان مرکزتمدن کشورهای اسلامی را حق مسلم آن می داند، مدعی است که کاری برای غزنی ۲۰۱۳ آغاز نشده است.
عبدالولی باشنده ی دیگر ومحصل سال دوم ادبیات نیز باتایید این گفته ها ادعا دارد که شهرغزنی تاریخ زرین داشته ، این لقب را شایسته نام آن دانسته و ازآن استقبال می کند .
او نیزتایید می کند که مقامات محلی ومرکزی افغانستان تاکنون کاری به پیشواز نامگذاری غزنی در ۲۰۱۳ انجام نداده اند.
او می گوید : « آثار تاریخی غزنی درامن نبوده هرازگاهی مورد دستبرد قاچاقبران آثار باستانی و سودجویان قرارمی گیرد.»
تعداددیگری ازباشندگان این شهر نیز، نگرانی مشابهی را مطرح می کنند.
آنان مدعی اند که آثارتاریخی غزنی هم اکنون درولسوالی های ده یک، واغز، جغتو، ناهور و مرکزکه اززمان های قدیم برجامانده، مورد دستبرد قاچاقبران و زورمندان قرارگرفته یا هم مردم در ساحات تاریخی این ولایت، خانه های خودسر اعمارمی کنند که خود باعث ازبین رفتن آثاروآبدات تاریخی می گردد و ازدولت می خواهند تا اقدامات جدی در جلوگیری ازاین کار را روی دست گیرد.
جاوید احمد عالمی باشنده عزنی ویک تن ازاین جمله است. اودرحالی که دولت ومقامات غزنی را به بی توجهی دراین مورد متهم می نمود خواست تا در این زمینه اقدامات جدی عملی گردد، درغیرآن به گفته ی اوغزنی با یک بحران فرهنگی مواجه خواهدشد.
این درحالی است که بگفته ی راز محمد ستومان سرپرست اطلاعات فرهنگ غزنی، آنان به هیج کس اجازه ساختن خانه های خودسررانداده اند.
هرچند آقای ستومان خود نیز از قاچاق آثار باستانی از سوی زورمندان اظهارنگرانی می کند.
دراین حال ، محمد کاظم الله یار معاون والی غزنی با رد این گفته ها، مدعی است که حدود۱۰۰۰ اثرتاریخی، هم اکنون در موزیم این ولایت موجود، شمار آزآنان ترمیم گردیده و تعداد دیگر، نیز ترمیم خواهد شد .
اوگفت: « تا سال ۲۰۱۳ کار های موثردرغزنی انجام خواهد شد» واما این کارهای موثر چه است، جزییات بیشترارایه نکرد.
الله یار مسوولیت مردم غزنی رادرقبال حفظ ومراقبت آثار تاریخی، فرض آنان تلقی نموده، از مردم خواست تا در حفظ ونگهداشت آن ها، همکاری نمایند.
مگرحکیم الله غزنیوال شهردار این ولایت درمورد حفظ ونگهداشت آثارتاریخی نظردیگرارایه می کند، اومی گوید که نه تنها مردم غزنی، بلکه کلیه شهروندان افغانستان وظیفه دارند تا درجمع آوری وحفظ آثار باستانی، دولت ومسوولین این ولایت را همکاری نمایند.
اوهمچنان از مردم خواست تاکتب تاریخی دست داشته ی شان را درمورد غزنی، دراختیارکتابخانه هاقرار دهند تا ازین طریق هویت تاریخی این ولایت بیشتر معرفی شود.
اومی گوید که وزرات های شهر سازی، اطلاعات وفرهنگ، مقام ولایت وشاروالی آن شهر، پروژه های بازسازی را برای غزنی 2013طرح و تطبیق می نمایند تا از مهمانان پذیرایی درست صورت گرفته بتواند.
به گفته ی او چند پروژه بازسازی به خاطرسال ۲۰۱۳ ازقبل آغاز گردیده و از جمله ازپروژه ی احداث میدان هوایی بین المللی واعمار مرکزثقافت اسلامی در ساحه ۱۰۰۰ جریب زمین در داخل شهر نام برده، درعین حال می خواهد تا تعدادی از آثارباستانی غزنی که درسال ۱۳۶۵ به موزیم مرکزی افغانستان انتقال داده شده بود، دوباره به موزیم غزنی منقل گردد.
دراین حال آغامحمد خوشه زاده مدیراداری ریاست اطلاعات وفرهنگ این ولایت درحالی که مشکلات موجود درکارحفظ آثاروآبدات تاریخی غزنی را تایید می کند مدعی است که وزرات اطلاعات وفرهنگ امسال تصامیم جدی درقبال این مسایل دارد.
خوشه زاده می افزاید قراراست سمیناری بین المللی تحت نام غزنه وغزنویان به زودی در شهر کابل ازطرف اکادمی علوم افغانستان، برگزار گردد.
باآنکه اززمان فیصله ی وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی درشهرطرابلس دوسال می گذرد؛ ولی ظاهراً تاکنون جزسفر هیات ای به همین مقصد ازکابل به شهرغزنی کاری درخورتوجه، انجام نیافته است.
یوسف پشتون وزیرشهرسازی که تعدادی ازنمایندگان مردم غزنی درپارلمان کشور، اوراهمراهی می کردند، چندی پیش ازاین ازغزنی دیدن نموده و از ایجاد پروژه های انکشافی با مصرف 200 میلیون دالرنیزخبرداده بود.
پشتون آن زمان درمورد نقشه ی جدید شهرغزنی و ایجاد پروژه ها ازطرف وزارت های شهرسازی وفرهنگ به مقصد ترمیم وحفظ آبدات تاریخی، مانند بالاحصار، مناره های سلطان مسعود، موزیم غزنی ومقبره ی البیرونی، همچنان اعمارمیدان هوایی، سه هوتل سه، چهار و پنج ستاره وپارک ها و تفرج گاه ها به همین ترتیب احداث جاده های شهرتاکید نموده بود مگرتاحال جزترمیم مزارات سلطان محمود وسلطان عبدالرزاق کاردیگری توفیق عمل نیافته است.
اسدالله جالزی خبرنگار ونویسنده می گوید، ممکن نیست این پروژه ها به زودی آغازبکاروتکمیل گردد.
وی اضافه می کند مشکل ناامنی نیزظاهراً سد راه خواهد شد والا می بایست تاحال گام های دراین مورد برداشته می شد.
نتنها جالزی، بلکه انجنیرمحمد کبیرعضوشورای ولایتی نیزازمشکل ناامنی نگران بوده وآن را چالشی فرا روی پروژه ها دانسته، مدعی شد که کارسرک مرکزغزنی وولسوالی اندر که می بایست درهشت ماه صورت می گرفت درمدت سه سال ادامه یافت. بگفته ی او در حمله ی طالبان که بالای پروژه ی سرک ولسوالی های قره باغ تا گیرو، صورت گرفت، ۲۰ تن از کارگران جان دادند.
او می افزاید که وضعیت نادرست زراعت ومالداری نیز، بروضع زندگی مردم وامنیت غزنی اثرات منفی به جا گذاشته است؛ ولی فکرمی کند که هرگاه کاراین پروژه ها آغاز شود نه تنها مشکل بی کاری کاهش خواهد یافت؛ بلکه بروضعیت امنیتی نیز، تأثیر مثبت خواهد گذاشت.
اما جنرال خیال بازشیرزی، فرمانده امنیه ی ولایت غزنی درتماسی مدعی شد که جز ولسوالی ناوه در۱۷ولسوالی دیگراین ولایت، امنیت تامین بوده، هیچ نوع تشویشی وجودندارد.
او گفت : « از تامین امنیت برای تطبیق تمام پروژه ها، برای ۲۰۱۳ غزنی، اطمینان می دهم.»
آقای شیرزی مدعی شد که تامین امنیت مجدد ولسوالی ناوه که ازدوسال به این طرف درحاکمیت دولت قرارندارد، نیزجزبرنامه های امنیتی آنان است.
حالا باتوجه به گفته های فرمانده امنیه ی ولایت غزنی ، وزارت اطلاعات وفرهنگ برای تطبیق پروژه ها، چه کاری انجام داده یاباید انجام دهد، محمدضیاء افشارمعین فرهنگی این وزارت می گویدکه برای غزنی در۲۰۱۳مجموعاً ۴۲ پروژه را درنظرگرفته اند.
اومی گوید این پروژه ها در دو بخش تحت نظردو کمیسیون شامل ترمیم وحفظ آبدات تاریخی وامورفرهنگی، درغزنی به پیش برده می شود.
افشاراضافه می کند که دربخش آبدات تاریخی، چهارپروژه ازجمع مجموع ۴۲ پروژه برای اعمار کتابخانه ی عامه، اعمارهنرستان غلام محمد میمنگی، گالری ملی وآرشیف اسناد تاریخی می باشد.
افشارمی افزاید که ممکن نیست که تمام پروژه های این ولایت را تا سال ۲۰۱۳ به پایه اکمال برسانند ازاین جهت، آنان پروژها ی آبدات تاریخی دوران سلطان محمود غزنوی را اولویت می دهند.
تاثیرات این پروژه ها برزندگی مردم غزنی چه خواهد بود؟
افشار درادامه مدعی است که هرگاه آنان بتوانند شهرغزنی که روزی مرکز بزرگترین امپراطوری ها درجهان اسلام بوده را، یکباردیگرمعرفی نمایند قادرخواهند شد تا توجه تعداد کثیری ازجهان گردان را جلب وازاین راه، سطح زندگی مردم را بازسازی نموده، همچنان برای آنان ایجاد اشتغال نمایند.
شهر غزنی حدوداً در ۱۳۵ کیلومتری جنوب شرق کابل قرار دارد، مساحت آن به ۳۲۸کیلومترمربع وارتفاع آن ازسطح بحر به ۲۲۲۰متر می رسد. این شهر برفراز سلسله جبال گل کوه قرارداشته، مطابق آمارتخمینی سال ۱۹۹۱ میلادی جمعیت آن به۶۰۰ هزارنفر می رسد.
ولایت غزنی از طرف شمال به ولایت لوگرو میدان وردک، از طرف جنوب به زابل وپکتیکا، از طرف شرق به پکتیا و از طرف غرب به زابل و ارزگان سرحد دارد ومساحت کل آن به ۲۳۱۰۶کیلومتر مربع تخمین زده می شود.
این ولایت ازهشت ولایت جنوب غربی افغانستان کوچک تر واز ۱۹ ولایت دیگر که در شمال شرق، شمال و قسمت های مرکزی افغانستان واقع شده، بزرگتراست، ازاین لحاظ باتوجه با وسعت اراضی، نهمین ولایت محسوب شده و یکی بر بیستم تمام خاک افغانستان را احتوامی کند .
ساکنین عمده ی غزنی را اقوام تاجیک، پشتون، هزاره وازاقلیت های دینی، اهل هنود ، تشکیل می دهد.
باید گفت، طی سال های گذشته، تعداد خانواده های اهل هنوددرشهرغزنی را حدوداً ۵۰۰ خانواده تشکیل میداد که نسبت ناامنی های متمادی، تعدادبیشترآنان، این شهررا ترک ودرحال حاضرحدود ۱۰۰ خانواده تاهنوزدراین شهرمتوطن می باشند.
این ولایت دارای ۱۸ ولسوالی بوده درسال ۱۳۸۷ هیجری خورشدی از طرف کشور های عضوسازمان اسلامي آموزشي، علمي و فرهنگي (آيسسكو) به این نام مسمی گردید ه است .
هرگاه دولت افغانستان ووزارت خانه های ذیربط آن واقعاً خواستارتجلیل از پیشینه ی تاریخی غزنی ، درسال ۲۰۱۳است، بهتراست به روند بازسازی ونوسازی درآن توجه نموده والا این شهرباچالشهای متعدد موجود، قادرنخواهد بود، نامزدی مرکزتمدن کشورهای اسلامی، حتا به صورت نمایشی ازآن خودنماید.
