قرار است که 7 روز بعد، جرگه ی مشورتی صلح  در کابل برگزار شود.

 این جرگه هر چند بنا به زمان از پیش تعیین شده، باید در 12 ماه ثور برگزار می شد؛ اما به دلایلی از جمله سفر حامد کرزی به امریکا برگزاری آن به تعویق افتاد. فاروق وردک وزیر معارف و مسوول تدارکاتی جرگه، نگرانی غرب از نتیجه ی جرگه را در کنار سفر حامد کرزی، از دلایل به تعویق انداختن برگزاری جرگه عنوان کرده بود.

اکنون حامد کرزی پس از سفرش به امریکا و انگلیس به کابل برگشته و قرار است این جرگه با حضور حدود 1600 تن  که متشکل از افراد دولتی و سران قوم، می باشند در 2 جون بر گذار شود.

اما در مورد ماهیت قانونی این جرگه، اهداف و نتیجه ی آن، سوال های وجود دارد.

نخست جایگاه قانونی جرگه: قانون اساسی افغانستان مرجع تصمیم گیرهای قانون مند را، شورای ملی متشکل از دو اتاق (مجلس نمایندگان و مجلس بزرگان) دانسته و در موارد کلان کشوری قانون اساسی در ماده 110 بالاترین مظهر اراده ی مردم را جرگه ی بزرگ دانسته که متشکل است از: ۱- اعضای شورای ملی؛ ۲- روسای شوراهای ولايات و ولسواليها. وزرا، رئيس واعضای دادگاه عالی و دادستانی کل (بدون داشن حق رای)

از این رو، ماهیت جرگه ی مشورتی صلح که  برای مسایل کشوری تصمیم بیگرد و تصامیمش نیز،  جنبه ی اجرای داشته باشد، از نظر قانوندانان مشروعیت قانونی را در هیچ یک از  قوانین نافذی افغانستان ندارد.

فیض الله جلال استاد حقوق و علوم سیاسی  دانشگاه کابل، می گوید" در قوانین افغانستان، جایگاهی حقوقی  برای "جرگه ی ملی مشورتی صلح" نداریم. از این رو هر تصمیمی که در این جرگه گرفته می شود، تنها جنبه ی توصیه وی دارد نه اجرایی و الزامی."

به باور آقای جلال، هر گاه مسئله ی مورد بحث درکشور به رای زنی گذاشته می شود و  نهادی که این مسئله را عملی می کند، باید به مشروعیت و قانونی بودن آن، توجه شود تا فیصله  و تصامیم آن، جنبه ی اجرایوی پیدا کند. بنا بر این در حال حاضر نهادی که فیصله اش قانونی است، پارلمان افغانستان می باشد که از همه مردم افغانستان در یک روند قانونی و دموکراتیک، نمایندگی نموده و جایگاهش در قانون اساسی، روشن است.

مسئله ی دیگری که در این جرگه مطرح است، حضور و عدم حضور مخالفان مسلح (طالبان) در آن می باشد. با آن که گفته می شود بحث اساسی در این جرگه در یافت یک راهکار عملی در مذاکره با طالبان برای دست یابی به صلح است، پس در نبود طالبان در این جرگه، آیا این نشست نتیجه ی مثبت در پی خواهد داشت؟

محمد آصف بکتاش عضو جبهه ی ملی دموکرات، می گوید: " جرگه یک رسم دیرین در افغانستان بوده که برای ختم نزاع و رسیدن به صلح و پایان اختلاف، بر گزار می شد. اکنون هم حکومت افغانستان می خواهد برای دست یابی به صلح با مخالفان، "جرگه ی ملی مشورتی صلح" را برگزارنماید. اما از آن جایی که در این جرگه طالبان حضور نخواهند داشت، از نظر من نتیجه ی موثری نمی توان از آن انتظار داشت."

همچنان وحید مژده تحلیل گر مسایل سیاسی، می گوید: "طالبان به جرگه ی صلحی که قرار است کرزی برگزار کند و درخواست های او برای مصالحه اهمیتی نداده اند. آنها فکر می کنند که از نظر نظامی روز به روز موضع شان بهتر می شود. به همین دلیل زمانی که پیشنهاد درخواست پناهندگی از سوی امریکایی ها  به طالبان داده شد، آنها این پیشنهاد را، مسخره کردند."

با آن که این جرگه، بر سر راهکار مذاکره  با طالبان بر گزار می شود پس در عدم حضور طالبان در این جرگه،  نبود طالبان چه هدفی را می تواند دنبال کند؟ اگرچه آفای فاروق وردک از گرداننده گان این جرگه می گویند: "هدف اساسی  این جرگه یافتن راه حل برای رسیدن به صلح با مخالفان، است."

آصف بکتاش هدف این جرگه را بیشتر تحکیم منافع حکومت می داند تا مسئله ی مذاکره با طالبان. او به این باور است که آقای کرزی با توجه  به  تقلب گسترده در انتخابات گذشته، رابطه ی حاکمیتش را با مردم صمیمی نمی بیند از این رو، جرگه را، راه خوب برای تحکیم منافع خود انتخاب کرده است؛ اما از نظر آقای بکتاش به دلیل حکومتی بودن بیشتر اعضای این جرگه احتمال می رود که نتیجه ی موثر نخواهد داشت و تنها جنبه ی نمایشی خواهد گرفت.

همین گونه سرور جوادی عضو مجلس نمایندگان و از حامیان دکتور عبدالله عبدالله در انتخابات گذشته، می گوید: "کرزی واقعاً نمی خواهد که صلح را در افغانستان تامین کند. او می داند که جرگه ی نام نهاد صلح نتیجه ی آنچنانی در زمینه ی صلح نخواهد داشت. او در واقع تلاش می کند که با برگزاری این جرگه، مشروعیت نمادینی برای خود دست و پا کند، در حالی که بازگشتن به سوی ساختارهای غیر دموکراتیک و قبیله ای که از نظر قانون اساسی افغانستان، مشروعیتی برای آن نمی توان جستجو کرد، خود یک عمل نامقبول است."

اما عبدالقادر زازی رییس روابط و تشریفات جرگه ی مشورتی صلح، می گوید: "این جرگه با حضور حدود 1600 تن از همه اقشار مردم افغانستان، برگزار می شود و هدفش یافتن راه حل برای پایان دادن به خشونت ها در کشور است."

با آن که در توضیح اهداف این جرگه گفته شده است که این جرگه برای دست یابی راه حل مذاکر ه با مخالفان، دسته بندی گروه های مخالف مسلح، و همچنان عملی ساختن راهکار مذاکره با این گروه ها است، اما تحلیل گران داخلی و بیرونی، هدف از برگزاری آن را به گونه ی کسب مشروعیت داخلی حکومت حامد کرزی، می دانند. فهرست شرکت کننده های این جرگه  نشان می دهد که بیشترینه افراد حامی حامد کرزی هستند.

به نوشته روزنامه گاردین، "اعضای جرگه در بحث های خود روی تقسیم احتمالی قدرت با طالبان و آوردن اصلاحات در قانون اساسی افغانستان، بحث خواهند کرد. دیپلومات های غربی که نام های 360 تن از شرکت کننده های را دیده اند، به روزنامه گاردین گفته اند که اکثر این افراد حامیان حامد کرزی اند. یک منبع می گوید که در این جرگه مانند قندهار که نماینده گی آن را برادر اندر رییس جمهور کرزی می کند، از سایر ولایات هم کسانی شرکت می کنند که  در کمپاین انتخاباتی کرزی شامل بودند."

با این حال آیا جرگه ی مشورتی صلح، می تواند برای چالش های نا امنی و راضی ساختن طالبان  به دست کشی از  خشونت کمک کند؟

نور الحق علومی عضو مجلس نمایندگان و جنرالان پیشین  ارتش، می گوید: "جرگه ی مشورتی صلح، نمی تواند نقش کلیدیی را در تغییر وضعیت افغانستان، بازی کند و شورشیان طالب، عمیقاً این حقیقت را می دانند، به همین دلیل است که به درخواست های کرزی توجهی نمی کنند. می توانیم بگوییم که حملات اخیر طالبان یک پاسخ واضح به درخواست های کرزی بود. از سوی دیگر طالبان می دانند که حکومت کرزی چقدر ناکارآمد، ضعیف و نامحبوب است و این ناکارآمدی و نامحبوبی بر بی اعتنایی بیشتر طالبان می انجامد و آنها را به نتیجه ی شورش شان، امیدوار می کند."

در همین حال، جبهه ی ملی به عنوان بزرگترین ائتلاف مخالف حکومت افغانستان، روز سه شنبه گفت در این جرگه، شرکت نمی کند.

این جریان سیاسی می گوید که این جرگه همه گروه ها را در بر نمی گیرد و نمی تواند به ایجاد صلح پایدار در افغانستان، کمک کند.

فاضل سنچارکی سخنگوی جبهه ملی در مورد دلیل شرکت نکردنشان در این جرگه می گوید: " این جرگه ازنظر ما آن وزن و اعتبار و جایگاه حقوقی لازم را ندارد. ثانیا این جرگه، فرمایشی و حکومتی است و اعضای این جرگه توسط مقامات حکومتی از گوشه و کنار کشور گلچین شده اند."

اکنون قرار است جرگه ی مشورتی صلح با دو بار به تعویق افتادن- یک بار به خاطر سفر حامد کرزی به امریکا و بار دیگر به دلیل به موقع نرسیدن اعضای شرکت کننده از ولایت ها در این جرگه- قرار است در 12 ماه جوزا برگزار شود.
اما از آن جایی که گروه های سیاسی مخالف دولت به نتایج آن بی باور هستند و از سویی طالبان به عنوان اصلی ترین جریان مخالف مسلح دولت افغانستان، به این جرگه اعتنایی نکرده اند. آیا این جرگه قادر خواهد شد، به یک راه کار صلح دست یابد؟ پیش از پیش شک و گمان هایی را در ذهن همه، پدید آورده است.

مسئله ی دیگر، تنش های اخیر میان متحدان انتخاباتی رییس جمهور کرزی (محمد محقق و کریم خلیلی) بر سر نزاع کوچی و هزاره ها در مناطق مرکزی، می باشد که این جرگه را تحت شعاع خود قرار داده است.

آقای محقق و همه نمایندگان مردم هزاره در شورای ملی، هشدار دادند که اگر به مسئله ی کوچی ها - هزاره ها رسیده گی نشود، آن ها شرکت در این جرگه را تحریم خواهند کرد.

همزمان تجربه ی ناکام جرگه ی امن منطقه ی که سه سال پیش میان افغانستان و پاکستان، برگزار شده بود، بر پیامد مثبت جرگه ی مشورتی صلح، سایه افگنده است. تحلیل گران، جرگه ی مشورتی صلح را که در کابل بر گذار می شود، به چشم همان جرگه ی منطقه یی نگاه می کنند که به باور آن ها، جز مصرف پول نتیجه ی سود مند به حال کشور نخواهد داشت.