از کنفرانس لندن دو هفته می گذرد؛ اما از عملی شدن طرح های مطرح شده در این کنفرانس، از جمله مسئله ی گفت و گو با طالبان، خبری نیست. پس از کنفرانس لندن مسئله ی گفت و گو با طالبان، تنها در سفر حامد کرزی به عربستان سعودی خلاصه شد.  

اگر چه امید های حامد کرزی به پا در میانی ملک عبدالله شاه عربستان سعودی، بسته شده است؛ مگر هنوز این که آیا عربستان می تواند طالبانی را که در کنار القاعده یک جا با نیروهای جامعه ی جهانی و دولت افغانستان می جنگند، متقاعد به زمین گذاشتن سلاح و پذیرفتن گفت و گو بسازد، در حد احتمال می باشد.
با آن هم، مسئله ی گفت و گو با طالبان و وادار ساختن افراد این گروه به کنار آمدن با دولت افغانستان، از بحث های داغ سیاسی طرف های دخیل جنگ با تروریزم،  دانسته می شود.

وحید مژده تحلیل گر مسایل سیاسی و کارمند وزارت امور خارجه در زمان طالبان، به این باور است که طرح مذاکره با طالبان از سوی حامد کرزی، بازی سیاسی بود که در کنفرانس لندن برای انحراف افکار عامه مطرح شد. آقای مژده می گوید که وقتی که انتقاد های غرب در مورد موجودیت فساد اداری در دولت کرزی، مشکلات انتخابات گذشته، هر روز شدید تر می شد؛ گمان می رفت که جامعه ی جهانی در کنفرانس لندن حامد کرزی را، به دلیل موجودیت فساد گسترده در دستگاه او،  سخت زیر فشار بگیرند. اما کرزی برای انحراف افکار عامه در داخل و خارج و وقت کشی، مسئله ی گفت و گو باطالبان را مطرح نمود که خودش می داند عملی نیست.

مژده بر پیشینه ی شناخت کرزی از ملاعمر تأکید نموده می گوید:  " کرزی در گذشته از نزدیک ملاعمر را می شناخت و خوب می داند که او چه می خواهد، او دقیقا می داند که گروه طالبان به رهبری ملاعمر، هرگز در موجودیت نیروهای خارجی حاضر به گفت و گو نخواهند شد، همچنان دغدغه ی آن ها گرفتن پول و زمین نیست که در طرح کرزی بر آن اشاره شده است. بنا بر این از نظر من، طرح گفت و گو با طالبان از سوی کرزی، با هوشیاری تمام مطرح شد و تنها مصرف سیاسی دارد تا این که عملی باشد." 

طالبان در واکنش به طرح گفت و گو با دولت افغانستان، یک روز پیش از کنفرانس لندن، پیامی را نشر کردند که در آن با جدیت به پیش شرط های گذشته ای این گروه تأکید شده بود. در این پیام، طالبان غرب و دولت کرزی را متهم به عدم شناخت انگیزه های این گروه کرده و پیش نهاد دادن پول و زمین به آن ها را، به سخره گرفتند.

همچنان در اعلامیه ی گره طالبان، مانند گذشته  بیرون شدن نیروهای خارجی از افغانستان، آزاد سازی زندانیان این گروه و بیرون کردن نام رهبران طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل، از مسایلی بود که در اعلامیه ی طالبان، بر آن ها تأکید شده بود.

همین گونه ذبیح الله مجاهد سخنگوی طالبان، در گفت و گو با (www.afghanistanvotes.com) گفت: "حکومت کرزی را در موجودیت نیروهای خارجی فاقد هر گونه صلاحیت و طرف قابل اعتبار برای گفت و گو، دانسته و راه حل برای جنگ را، برون شدن نیروهای خارجی عنوان می کند. او می گوید: "کرزی هیچ صلاحیتی ندارد که طالبان با او بخواهند گفت و گو نمایند. ما همیشه گفتیم که تا زمانی یک سرباز خارجی در افغانستان حضور دارد، ما به مبارزه ی خود ادامه خواهیم داد."

مسئله ی گفت و گو با طالبان، چیزی تازه ی نیست که از سوی حکومت افغانستان مطرح می شود، این مسئله هشت سال است که مورد بحث قرار دارد و حتا از شعار های انتخاباتی نامزدان ریاست جمهوری در انتخابات 29 اسد، گفت و گو با طالبان برای تأمین صلح، به صورت پررنگ مطرح می شد. 
پس آیا طرح گفت و گو با طالبان از سوی حامد کرزی با آنچه که گفت وگو از طرف عبدالله عبدالله نامزد رقیب او مطرح می شد تفاوت دارد یا نه؟

صالح محمد ریگستانی تحلیل گر مسایل نظامی و عضو ستاد انتخاباتی دکتورعبدالله عبدالله، می گوید: تفاوت طرح گفت و گو از جانب ما با طالبان و  طرح حامد کرزی، در این است که ما خواستار گفت و گو باطالبان برای رسیدن به یک صلح قناعت بخش، در مشورت با مردم و نمایندگان مردم (پارلمان) مطرح کردیم تا در قدم اول مردم افغانستان در این تصمیمی که به مسئله ی امنیت و حاکمیت آن ها بر می گردد، در جریان قرار بگیرند و اعتماد کنند؛ اما آقای کرزی بدون این که مردم در جریان باشد و یا مسئله ی گفت و گو با طالبان را همراه پارلمان شریک بسازد، مطرح می کند. از همین رو، این طرح نگرانی های زیادی را در نزد مردم، نهاد های حقوق بشر و جامعه ی مدنی، همچنان گروه های سیاسی، پدید آورده است."


اما در مورد پی گیری طرح مذاکره با طالبان و تلاش های حکومت افغانستان، سیامک هروی یکی از سخنگویان حامد کرزی، می گوید که حامد کرزی در سفری که به عربستان داشت، ملک عبدالله پادشاه این کشور پیشنهاد های حکومت افغانستان برای کمک به مصالحه با طالبان را، پذیرفته و به زودی این تلاش ها نتیجه ی خوبی خواهد داشت.

طالبان که همواره بر پیش شرط های خود، تأکید دارند، چگونه خواهند پذیرفت که یک سره از همه خواست هایشان بگذرند و گفت وگو با دولت افغانستان را بپذیرند؟ 

هروی می گوید: "شرط ما برای گفت و گو با طالبان، پذیرفتن قانون اساسی و پذیرفتن دست آورد های هشت ساله ی  افغانستان، مانند ارزش های حقوق بشری، آزادی بیان و... است.  در این مورد ما دو مشکل داریم، طالبان افغانستانی و طالبان خارجی عضو القاعده، تلاش دولت افغانستان این است که خط میان طالبان داخلی و القاعده را، جدا بسازد. همین گونه برخی طالبان داخلی در تماس با ما، در چار چوب قانون اساسی حاضر هستند به زندگی عادی بر گردند، در عوض ما برایشان زمینه ی کار و زندگی آرام را فراهم می کنیم."

البته کاری که امروز حکومت افغانستان در برخورد با طالبان عنوان می کند، تازگی ندارد. از هشت سال پیش به این سو، تلاش های زیادی از این دست صورت گرفت که طالبان به دولت بپیوندد، مگر در تأمین امنیت تأثیری محسوسی نداشت؛ بلکه امنیت کشور با گذشت هرسال وخیم تر شد.

کمیسیون همبستگی صلح، به ریاست صبغت الله مجددی در این راستا افرادی زیادی را زیر عنوان مخالفین مسلح با دادن پول، تشویق نمود که دست از خشونت بکشند، همچنان این تلاش ها تا رها سازی برخی از سران طالبان از زندان های امریکا در داخل خارج پیش رفت که در نتیجه ی آن افرادی مانند وکیل احمد متوکل وزیر خارجه طالبان و ملا سلام ضعیف سفیر این گروه  در پاکستان، از زندان های امریکا رها شدند. 

پس طرح جدید گفت و گو با طالبان که در آن دادن زمین و پول و زمینه ی کار، عنوان می شود؛ ادامه ی روند ناکام گذشته خواهد بود؟

هروی می گوید: "این بار حکومت افغانستان، با جدیت می خواهد مسئله ی گفت و گو با طالبان را دنبال کند، ما در این زمان همسویی جهان و فشار نظامی را نیز در کنار راهکار گفت و گو با خود داریم."

اما مخالفین سیاسی حکومت افغانستان و نیز نهاد های مدنی، به طرح گفت و گو با طالبان حکومت و چگونگی عملی شدن آن به تردید نگاه می کنند. ازسوی دیگر، هر از گاهی که مسئله ی گفت و گو با طالبان مطرح می شود، طالبان با حملات انتحاری و غافلگیرانه پاسخ می دهند که به باور برخی از آگاهان، مبین قدرت نمایی این گروه می باشد.

ریگستانی در مورد جدیت طرح گفت و گو با طالبان از سوی حامد کرزی می گوید: " این طرح به دلایلی موفق نیست. نخست، صداقت و جدیت لازم برای گفت و گو با طالبان از سوی آقای کرزی وجود ندارد. به باور من، آقای کرزی می خواهد با مطرح کردن گفت و گو و تلاش برای بیرون کشیدن برخی از طالبان و جادادن آن ها در حکومت، وزنه ی خود را سنگین بسازد. چون ائتلاف حکومتی او، خیلی شکنند به نظر می رسد. ما دیدیم وقتی  وزیران پیشنهادی آقای دستم و محقق، از پارلمانی که اکثریت طرفدار آقای کرزی است، رای اعتماد نگرفتند. موضع گیری های این دو متحد انتخاباتی او، به گونه ای مخالف حامد کرزی شد، از این رو آقای کرزی با آوردن برخی از طالبان گروه  خودرا در حکومت قوی می سازد، نه این که بخواهد در کل با طالبان گفت و گو نماید. از سوی دیگر، استخبارات پاکستان حامی اصلی طالبان هنوز حاضر نیست، به دولت حامد کرزی اعتماد نماید و طالبان را وادار به گفت و گو نماید."

با این حال، ناامنی به عنوان چالش اصلی فرا راه حکومت حامد کرزی، گمان می رود که با گفت و گو با طالبان حل و یا کاهش یابد؛ در کنار این، پس از برنده اعلام شدن او در انتخابات دور دوم، حامیان غربی کرزی در رأس امریکا، برای پیدا کردن یک راهکار درست در مبارزه با فساد، نا امنی و قاچاق و زرع مواد مخدر، شش ماه زمان در نظر گرفته بودند. اکنون حدود سه ماه از مراسم ادای سوگند وی به عنوان رییس جمهور، می گذرد؛ اما هنوز این مشکلات به جای خود باقی است و تنها در مورد گفت و گو باطالبان تلاش های صورت گرفته است.

پس آیا در سه ماه باقی مانده حامد کرزی موفق به حل این سه مشکل خواهد شد؟ وحید مژده به این باور است که  هشت سال گذشته نشان داد که حل مشکلات موجود در توان حامد کرزی، نیست. حالا که محبوبیت داخلی و بیرونی او، به شدت کاهش یافته، بعید به نظر می رسد که او بتواند از پس مشکلات افغانستان پیروز مندانه به در آید.