مردم افغانستان وجامعه جهانی ازحامد کرزی بعنوان رییس جمهورمجددافغانستان ، می خواهند تا مبارزه با فساد اداری، تامین امنیت ومشارکت ملی وبین المللی را سرلوحه کارخودقراردهد .بارک اوباما رییس جمهورامریکا ، ازنخستین رهبران کشورها بود که درواکنشی به اعلام نتایج انتخابات افغانستان ، ازآقای کرزی به عنوان رهبر قانونی یاد نمود ولی درعین حال از وی خواست تا فصل تازه ی در امر کشورداری آغازنموده ، تلاش ها یش را برای ریشه کن ساختن فساد اداری، شدت بخشد.
متعاقب آن سفیرآنکشور در کابل نیز ازرییس جمهورافغانستان تقاضانمود تا در مبارزه با فساد مالی و اداری در کشورش ، تلاش جدی به خرج دهد.
کارل ایکن بیری، در نشست خبری ی در کابل تاکید نمود که دولت آینده به رهبری حامد کرزی در پنج سال آینده باید برنامه های جدی را روی دست گیرد.
او اضافه داشت که برای ریشه کنی فساد دراین کشور، اراده سیاسی، نیاز است.
دراین میان خود آقای کرزی نیزدرنخستین ساعات پس ازاعلام کمیسیون مستقل انتخابات درکنفرانس خبری خود وعده داد تا با فسادمبارزه کرده و درجهت تامین امنیت ومشارکت ملی تلاش بخرچ می دهد.
دراین حال به قول منابع خارجی ، اوباما گفته است که ثبوت نیت رهبر افغانستان در کلمات نه بلکه در عمل معلوم شده می تواند.
ایالات متحده امریکا به این بسنده نه کرده بلکه به آقای کرزی وکابینه چدید ش، شش ماه فرصت گذاشته تا عملاً برای رفع فساد، کاری انجام دهد .
به این ترتیب گمان می رود امریکا ، راهی رابرای متحدین خود وملل متحد بازنموده تا دررابطه با مبارزه با فساد هرازگاهی به آدرس آفغانستان وحکومت جدیدش فشارواردنمایند تا درعمل شاهد اقداماتی درموردباشند.
چنانچه گوردن براون صدراعظم برتانیه ، اخیراً هشدارجدی را به آدرس رییس جمهورافغانستان صادر نموده ، گفت که کمک نظامی آنکشور به توانائی رهبر افغانستان در مبارزه با فساد اداری مرتبط خواهد بود.
ازجانبی نه تنها امریکا ومتحدین بلکه ملل متحد نیزدراین اواخر پیش شرط های را برای حکومت تازه کرزی وضع نمود تا برویت آن ، برنامه ها یش را طرح و عملی نماید.
کای آیدی فرستاده خاص سرمنش ملل متحد برای افغانستان نیز به تازگی اعلام داشت : « حکومت افغانستان با اجازه دادن به جنگ سالاران و دلالان قدرت که بازی های خودشان را براه اندازند، پشتیبانی و کمک بین المللی را بمخاطره میاندازد.»
این درحالی است که وزارت خارجه افغانستان درواکنشی به آنچه کای آیدی گفته بود ، آنرا عدول ازصلاحیت هایش وانمود ساخت.
حالا باتوجه به شرایط جامعه بین المللی برای حکومت جدید ورییس جمهورافغانستان وبانظرداشت قوت گرفتن روزتاروز مخالفین مسلح ، وجود فساد گسترده درادارات دولتی ،مشکل ناامنی ازیکطرف وایجاد طیف جدیدی ازمخالفین سیاسی ( بعدازانتخابات ) ازجانب دیگر، دست یافتن به حل دوچالش یاد شده ، محتمل به نظرمی رسدیاخیر ، تحلیل گران دراین مورد ، نظریات متفاوت شان را ارایه نمودند.
نخست شکریه بارکزی صاحب نظر مسایل سیاسی ونماینده مردم درپارلمان، این خواست مردم وجامعه جهانی را برحق دانسته می گوید : « فساد دراداره قبلی یکی ازعمده ترین چالش های آن به شمارمی رفت .»
واما وی ریشه های فساد گسترده دراداره قبلی آقای کرزی ازکجاآب می خورد؟
خانم شکریه آن را به فرسودگی سیستم اداره ی نظام وعدم موجودیت به اصطلاح او تیم ورک یا کابینه همکار و شایسته سالار با رییس جمهور مرتبط می خواند.
هرچند سوای ازارایه نظر، خانم بارکزی خود برای ایجاد کابینه شایسته که بتواند تغییرمثبتی دروضعیت موجود ایجاد کند ؛ باورندارد.
او درمورد به این دلیل متکی شده ، می افزاید : « ممکن عده ی ازتیم همکار آقای کرزی ازهمین حالا بفکر تصاحب قدرت درآینده باشند.»
واماچگونه آقای کرزی با فساد گسترده اداری ومالی ، مبارزه خواهد نمود واین مبارزه چقدرنتایج مطلوب را درپی خواهد داشت ؟
معین مرستیال نماینده مردم درولسی جرگه به این عقیده است ، تازمانیکه رییس جمهور سیستم مکافات ومجازات را دراداره جدید ، عملی نسازد ، فساداداری ازبین نمی رود .
آقای مرستیال اضافه می کند ،همچنان که بدون نظام شایسته سالار، نمی توان فساد اداری را ریشه کن ساخت ،بدون شرکت افراد صادق ومجرب ا زاقوام مختلف ، شایسته سالار ی معنا ندارد.
وی درپاسخ به سوالی که آیا مشارکت ملی به معنای شریک ساختن شرکا ومتحدین رقابت انتخاباتی آقای کرزی درقدرت است یا چیزدیگر، میگوید که شرکت اشخاص وافراد مسلح وزورمند دراداره دولت به معنای مشارکت ملی نبوده بلکه هدف مشارکت ملی سهیم ساختن افراد شایسته دراداره نظام است .
دربحث فساد اداری باید گفته شود درحالی که عده ی مدعی اند که اطرافیان خود آقای کرزی درتجارت موادمخدردست دارند ازیک جهت، شریک ساختن قوماندانان ورهبران تنظیم های جهادی در حکومت بعدازانتخابات که آقای کرزی برای پیشبرد اهداف انتخاباتی خود به آنان وعده پست های کلان دولتی را داده است ازجانب دیگر، چگونه فساد گسترده مالی واداری درافغانستان نابود خواهد شد ؟
صاحب نظر واستاد حقوق وعلوم سیاسی پوهنتون کابل نصرالله ستانکزی مدعی است که دربحث فساد دومسله مهم است که باید ازهم تفکیک شوند :
یک ، به فرض اینکه اطرافیان آقای کرزی درقاچاق موادمخدرملوث اند، دراینصورت اگرآنان ازموقف شخصی شان استفاده می کنند دراینصورت به رییس جمهورارتباط نمی گیرد برای اینکه بگفته او ازلحاظ حقوقی، جرم عمل شخصی است اگرثابت شد ، مجرمین باید مجازات شوند، واما فرضیه دوم اینکه هرگاه آنان ازموقف رییس جمهور سوء استفاده می نمایند درآنصورت رییس جمهورنباید برای آنان پست های دولتی بدهد.
به عقید ه او فساد درافغانستان دوبعد دارد داخلی و خارجی.
اومی افزاید که دربعدداخلی بازدومسله مهم است ، یکی اینکه دولت مردان افغانستان یعنی مقامات خود درفساد دخیل اند ودوم اقتصاد بازارآزاد که درآن اقارب مقامات دخیل بوده ومی توانند قرارداد های کلان ، کلان را تصاحب شوند .
اما آقای ستانکزی دربعد خارجی فساد درپهلوی مقامات دولتی افغانستان ، دست مافیای اقتصادی که دربرون ازمرزهای کشورقراردارند را مهم می خواند.
خوب راه حل چیست تا فساد مزمن درون دولتی ،مهارگردد؟
ستانکزی به سه نکته تاکید می کند :
1- مجرمین بعدازثبوت جرم، محاکمه شوند .
2- به اقارب ملوث مقامات دولتی در تجارت موادمخدر، دردرون دولت جای وجودنداشته باشد.
3- جنایتکاران جنگی محاکمه شوند.
این درحالی است که مطبوعات خارجی به کرات وازجمله روزنامه نیویارک تایمز برای نخستین باردراواخرماه می سال 2005 مدعی شد که اطرافیان رییس جمهور کرزی درتجارت مواد مخدر دست دارند ، درجملۀ متهمان، به احمد ولی برادررئیس جمهور ، شیرمحمد آخند زاده وهمچنان دراین اواخر مارشال محمد قسیم فهیم وبه عده ی دیگری صریحاً اشاره داشته اند ، ولی متهمین و کرزی خود این مسله را دورازحقیقت دانسته ، رد نموده اند.
سرانجام سوال دیگروعمده نزد مردم افغانستان این است که حکومت جدید رییس جمهورکرزی چه معجزه خواهد کرد تا کارهای که درپنج سا ل یا بیشترازآن ، شانس عملی شدن نداشته درمدت شش ماه یا یک یکسال انجام یابد ؟
استاد دانشگاه احمدضیاء رفعت می گوید :« 1- کرزی می تواند افراد نخبه را درشورای وزیران جدیدخودجابجا نماید 2- تیم سیاسی مشورتی قوی ایجاد کند.»
اومی گوید بشر ط آنکه او بخواهد، این کارها درمدت حتی یک ماه ممکن است .
مگررفعت درادامه مدعی است که برنامه ریزی های هدفمند وتقویت حکومت برای تطبیق این طرح ها درشش ماه ممکن نیست ولی دردرازمدت امکان پذیراست .
آقای رفعت درعین حال این نکته که عدم حاکمیت قانون فاسد ایجاد می کند را، نمی پذیرد بلکه او مدعی است که قوانین خود مشکل دارد.
وی درادامه می افزاید : « اگرحکومت خوب بوجود بیاید می تواند قوانین مبارزه بافساد اداری را بازبینی نموده یا طرح وتطبیق نماید.»
درمورد تامین امنیت او به این عقیده است که بدون تقویت نیروهای امنیتی افغان ازلحاظ امکانات تخنیکی ومادی واموزگاران خارجی ، این مسله ممکن به نظرنمی رسد .
ولیکن درمورد مبارزه با تروریزم می گوید : « درنابودی تروریزم بیشترخود نیروهای بین المللی مسوولیت دارند ، اگرکوتاهی باشد، درکارخودآنان است .»
این درحالی است که نصرالله ستانکزی ، تامین امنیت فزیکی ، تقویت نیروهای امنیتی افغان ، دسترسی مردم به تامنیات مادی و امنیت روانی تاکید می کند.
به عقیده اولازم است تا دولت باتوجه به اولویت ها ی امنیتی خود، پالیسی واستراتیژی دقیق طرح وتطبیق نماید والا تامین امنیت بگفته او درحرف علمی نمی شود.
سخن واپسین این که فرصت آن رسیده تا دولت بعدازانتخابات اگست ثابت کند که درمبارزه برای مهارکردن فساد مزمن اداری به عنوان وظیفه نخست همچنان تامین امینت ومشارکت ملی وبین المللی ، گامهای علمی برمیدارد ، که دراینصورت ممکن مورد حمایت امریکا ومتحدین قراربگیرد والا ادامه روند به روال گذشته ظاهراً ناممکن به نظرمی رسد .
