گفت و گو با جانداد سپین غر، رئیس اجرایی بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان، در مورد تخطی های صورت گرفته در انتخابات مجلس نمایندگان

تا کنون چه اندازه تخطی ها در انتخابات پارلمانی 27 سنبله از طرف فیفا ثبت گردیده است؟ 

بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان (فیفا) توانست که در روز انتخابات در تمام کشور از تقریباً 60 فیصد مراکز رای دهی، به همکاری 7000 ناظر بی طرف، نظارت انجام دهد. 

این ناظرین فیفا در ولایات مختلف افغانستان گزارش های تخطی و تخلف را ثبت نموده اند. از جمله 2000 مورد تهدید، تخطی، مشکلات تخنیکی، بیش از یک بار رای دادن توسط یک شخص، استفاده از کارت های جعلی، پر نمودن صندوق ها و غیره توسط ناظرین ما گزارش شده است و گزارش مکمل در این مورد، در ویب سایت فیفا به نشر رسیده است. 

بیشتر این ارقام شامل کدام گونه تخطی ها می شود  و از طرف کدام اشخاص صورت پذیرفته است؟ 

نمونه های این تخلفات گوناگون اند؛ مانند رای دادن مردان به عوض زنان، رای دادن کودکان، استفاده از کارت های جعلی، چندین بار رای دادن توسط یک شخص، مداخله کاندیدان و مسوولین محل در روند رای دهی در 280 مرکز 28 ولایت و پر نمودن صندوق ها. بیشتر این تخطی ها در ولایات چون: بدخشان، دایکندی، غور، هلمند، کابل، قندهار، کاپیسا، خوست، لغمان، لوگر، میدان وردگ، پکتیکا، ارزگان و زابل مشاهده گردیده است. 

تخطی ها و تخلفات مذکور از سوی آن افراد و اشخاصی صورت پذیرفته که تا حالا نیز با گروه های مسلح غیر قانونی ارتباط دارند و یا خود شان فرماندهان این گونه گروه ها هستند. این ها در واقع کوشش کرده اند تا آرای مردم را دزدی کنند.  

به نظر شما در انتخابات پارلمانی، اشتراک مردم به ویژه اشتراک زنان، چند درصد بود؟

با در نظرداشت اوضاع متفاوت امنیتی در 34 ولایت افغانستان، اشتراک مردم در انتخابات به صورت کلی، پائین بوده است. در آن مناطق و ولسوالی هایی که مخالفین حملات زیادی انجام دادند، و یا زورگویان مردم را تهدید کردند، سطح اشتراک پائین بود. 

در بعضی ولایات نا امن مناطقی وجود داشت که نسبت به انتخابات دوره گذشته سطح اشتراک مردم بلندتر بود، بطور مثلاً در ولسوالی جاغوری ولایت غزنی که ولسوالی نسبتاً نا امنی شمرده می شود؛ ناظرین فیفا اشتراک وسیع مردم در انتخابات را گزارش داده اند. به همین گونه قبل از انتخابات در هلمند نیز راجع به عدم اشتراک مردم نگرانی های وجود داشت؛ اما در روز انتخابات بر عکس این نگرانی، ناظرین فیفا گزارش اشتراک زیاد مردم را داده اند. 

به صورت عموم در انتخابات پارلمانی 2010 در شمال و شرق کشور اشتراک وسیع مردم ثبت شده است؛ در این دور انتخابات سطح اشتراک مردم به ترتیب در ولایات بدخشان، بامیان، لغمان، دایکندی، تخار و ننگرهار بلند گزارش شده است.  

مگر اشتراک زنان در سطح کشور پائین بود که علت آن به نظر من، نگرانی های امنیتی بود؛ بطور مثال در تمام ولایت پکتیکا هیچ رای دهنده زن مشاهده نگردیده. موجودیت کارمندان مرد در مراکز رای دهی زنان را می توان علت دیگر عدم شرکت زنان دانست.  

اعضای مجلس نمایندگان تاکید می کنند که باید رای واقعی از رای تقلبی جدا گردند، به نظر شما آیا این کار ممکن است؟  

طبعاً در این مورد راه های قانونی وجود دارد. بطور مثال کمیسیون انتخابات این اختیار و صلاحیت را دارد تا قبل از اعلان نتایج مقدماتی، محلات و مراکز مشکوک را نشانی نموده و رای را دوباره شمار نمایند و اگر مداخله یا تخطی ای صورت پذیرفته باشد، می تواند رای مذکور را قرنطین کند. 

در این دور انتخابات، رسانه ها در مورد تخطی ها اسناد مستند زیادی را نشر نموده اند. نامزدان، ناظرین، و اشخاصی که در این روند اشتراک داشتند نیز اسنادی را در دست دارند که کمیسیون انتخابات و کمیسیون شکایات می توانند با استفاده از این اسناد، آرای حقیقی را از آرای مشکوک جدا نمایند. 

اما این بسیار مهم است که هر دو کمیسیون وظایف خود را به طور مستقل و با در نظرداشت عدالت، به صورت دقیق انجام دهند.  

فیفا یک نهاد مهم نظارتی انتخابات است. به نظر شما انتخابات پارلمانی در مقایسه با انتخابات ریاست جمهوری گذشته چگونه بود؟ 

به خاطر تعداد زیاد از تخطی ها و سرپیچی از قانون در انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی سال گذشته، عدم اعتماد و نگرانی های مردم در مورد شفافیت در انتخابات مجلس نمایندگان زیاد بود.  

مقایسه نمودن انتخابات کنونی با انتخابات گذشته و در این مورد اظهار نظر پیش از وقت است. این کار به زمان و بررسی دقیق گزارش های ولایتی ضرورت دارد. تمام تحقیقات و تحلیل ها باید طبق میکانیزم بین المللی و با درنظرداشت بحران فعلی در افغانستان و مشکلاتی که در مقابل انتخابات این کشور وجود داشت، انجام شود.  

وقتی که نتایج ابتدایی و نهایی انتخابات اعلان گردید. پس از آن ما می توانیم بگویم که انتخابات 2010 پارلمانی موفق و یا ناکام بوده است.  

آیا باور دارید که کمیسیون شکایات انتخاباتی بدون در نظرداشت فشارهای داخلی و خارجی به شکایات مردم بطور آزاد رسیدگی خواهد کرد؟ 

انتخابات در افغانستان برای سرنوشت کشور بسیار مهم بوده و یکی ازمهمترین اصول دموکراسی شمرده می شود. من امیدوارهستم که کمیسیون ها با شناخت این مرحله حساس کوشش نمایند تا از پذیرفتن هر نوع فشار جلوگیری نموده و به هیچ وجه زیر بار آن نروند. 

رئیس جمهور و دولت افغانستان باید در این مورد کوشش جدی نماید به خاطری که در این روند نامزدان بانفوذی وجود دارد که ممکن است به نفع شان اعمال نفوذ نمایند؛ اما دولت افغانستان باید اجازه ندهد که این اشخاص زورگو از زور و جبر کار گیرند. همین گونه اعضای کمیسیون باید کوشش نمایند تا وجیبه ایمانی و اسلامی خود را به وجه احسن و اخلاص انجام دهند. 

شما به حیث رئیس بنیاد آزاد و عادلانه انتخابات افغانستان در مورد برگزاری انتخابات شفاف چه پیشنهادها و سفارشاتی دارید؟ 

فیفا پیشنهاد های مشخصی در این زمینه دارد. 

1. فیفا از رئیس جمهور و تمام ادارات دولتی به جدیت تقاضا می نماید که با استفاده از قانون کمیسیون شکایات بر ضد افراد متخلف، در اجرائات قانونی کمک نموده تا شفافیت و مشروعیت انتخابات تضمین شود. 

2. فیفا از کمیسیون مستقل انتخابات می خواهد تا با کمیسیون سمع شکایات، در دریافت شکایات و تحلیل آن با این کمیسیون همکاری نماید. هیچ فشاری را نپذیرفته و شکایات را بطور دقیق بررسی نماید. 

3. همین گونه فیفا از جامعه بین المللی نیز خواهان است تا تمام تخطی ها و جعل کاری هایی که از سوی هر فردی صورت پذیرفته را بطور جدی رد نموده و با کمیسیون انتخابات افغانستان همکاری نماید.