گفتگو با هارون میر، کارشناس مسایل سیاسی در کابل


طوری که در جریان هستید، بیش از ۹۰ هزار سند محرم جنگ افغانستان از سوی ویب سایت ویکی لیکس به نشر رسید، این اسناد از نظر شما تا چه اندازه مهم بود و نشر آن چه تاثیری بر اوضاع کنونی افغانستان خواهد داشت؟

محتوایی که در این اسناد افشا شده موضوعی بود که ما افغان ها از قبل در جریان آن بودیم و پاکستان از سال ها به این سو متهم به دخالت در قضایای افغانستان است. اسناد معتبرتری از آن چه که افشا شده در اختیار دولت افغانستان است. چندین بار این اسناد به پاکستانی ها ارایه شد؛ اما آنها هر بار انکار کرده و این بار هم این اسناد را رد می کنند. در حالی که آنها هنوز هم طالبان را تمویل می کنند، برای ترور شخصیت های سیاسی افغانستان برنامه ریزی می کنند و این نخستین بار است که باز هم ما به همان روش های قدیمی که ترور شخصیت های جهان بود، بر می گردیم.

به نظر من، فرق درز این اسناد با گذشته این است که در گذشته آگاهی از موضوع دخالت پاکستان، در سطوح مقام های دولتی بود؛ اما بار نخست است که از طریق انترنیت در سرتاسر دنیا، به خصوص در خود امریکا، اذهان عامه در جریان حقایق جنگ در افغانستان قرار گرفته است. این بار ما امیدوار هستیم که اذهان عامه در امریکا بعد از مطالعه ی از این گزراش ها، بتواند فشارهایی را بالای دولت امریکا بیندازد تا آنها در پالیسی خود در قبال پاکستان، تغییراتی را بوجود آورند.

نشر این اسناد نظامی که اصولاً باید محرم بمانند؛ بر مردم افغانستان و طرف های درگیر در جنگ چه تاثیری خواهد گذاشت؟

کسانی که با نیروهای امریکایی همکاری کرده اند، افشای نام های آنان برای شان یک خطر بزرگ است، به خاطری که ما در گذشته تجربه کرده ایم، هر باری که طالبان هر فردی را به ظن جاسوسی به نیروهای خارجی دستگیر کردند، بدون محکمه آنها را سر بریدند. امکان این که بعد از نشر این اسناد، شماری زیادی از هموطنان ما یا کسانی که در پاکستان با نیروهای ایتلاف همکاری می کنند به خطر بیافتند، وجود دارد.

این یک چالش بزرگ هم به نیروهای امریکایی و هم به کسانی است که با نیروهای ایتلاف همکاری می کنند. پس  از این برای این افراد (کسانی که با نیروهای خارجی همکاری می کنند) این سوال پیدا شده که آیا نام های آنان محفوظ خواهند ماند یا نه. این یک تاثیری منفی در راستای جنگ افغانستان است؛ اما فقر و ناداری در افغانستان و پاکستان به حدی است که بعضی اوقات مردم ناچار اند هر نوع ماموریتی را حتی در برابر از دست دادن جان خود، بپذیرند.

برخی از تحلیل گران می گویند که احتمالاً این اسناد به صورت عمدی از سوی برخی از حلقات امریکایی نشر شده باشد، اگر چنین تحلیلی را بپذیریم، چه هدفی در نشر عمدی این اسناد می تواند نهفته باشد؟ آیا نشر این اسناد سودی برای امریکا خواهد داشت؟

کمتر امکان دارد که اسناد محرم به پیمانه ای به چنین بزرگی به صورت تصادفی درز و نشر کند. درز اسناد محرم در تاریخ امریکا به چنین پیمانه ای پیشینه نداشته است. به نظر من، در داخل اداره امریکا، خصوصاً در بین نظامیان، حلقاتی هستند که با استراتیژی و پالیسی کنونی ایالات متحده موافق نیستند و به همین دلیل، احتمالاً یگانه چاره ای که آنها تصور کرده اند از طریق آن نظر خود را ابراز کنند؛ از راه نشر این اسناد بوده است.

هدف این مسئله چه می تواند باشد؟ برای مثال در افغانستان هم افشا سازی فعالیت های پاکستان از سوی رییس پیشین امنیت ملی، امرالله صالح صورت گرفت؛ اما سر انجام این مسئله  یکی از دلایل کناره گیری وی شد؛ آیا این نظامیانی که مخالف استراتیژی اوباما استند، به نوعی می خواهند بر پاکستان فشار وارد کنند و می خواهند چالش تروریزم را پایان بخشند؟

بلی می خواهند هم بالای حکومت خود فشار وارد کنند و هم بالای پاکستان. به خاطر این اسناد، قصر سفید هم باید به مردم امریکا پاسخ بدهد. این اسناد از سال ۲۰۰۴ به این سو درج شده است؛ بناً نتیجه می گیریم که از شش سال پیش اداره امریکا در جریان مداخله پاکستان بوده است؛ فلهذا اداره امریکا جوابگو است که چرا تا کنون پاکستان را همواره خواسته است برأت بدهد؟ اداره امریکا پاکستان را تا کنون به عنوان یک شریک استراتیژیک یاد کرده و به پاکستان پول های گزافی هم کمک کرده است. پاکستان از امریکا امتیاز گرفته است، در حالی که در کشتن سربازان امریکایی نقش داشته است. 

رییس جمهور افغانستان تا چند سال پیش سیاست تنش در مقابل پاکستان را پیروي می کرد؛ اما هر باری که با همتاهای غربی خود، به خصوص با امریکا در این زمینه صحبت می کرد؛ دیدگاه وی از سوی آنها رد می شد. به نظر من، این مسئله باعث این شد که رییس جمهور افغانستان هم تغییر پالیسی بدهد و به این نتیجه برسد که امریکا به عنوان ابر قدرت توان مقابله با پاکستان را ندارد، پس چرا او با پاکستان مقابله کند. رییس جمهور افغانستان در این اواخر سیاست تقابل با کشورهای غربی را به پیش رده است. به نظر من او فکر می کند که یگانه راه حل برای بقای خودش، نزدیکی با کشورهای منطقه است. عدم واکنش شدید افغانستان در قبال افشای این اسناد نشان دهنده ی این است که رییس جمهور هم بر نزدیکی خود با پاکستان پا فشاری دارد ومی داند که موفقیت اش در برنامه صلح، وابسته به کمک پاکستان است و به هیچ وجه نمی خواهد کمک پاکستان را در این راستا از دست دهد.

نخست وزیر انگلیس واکنش تندی نسبت به مسئله ی که او آن را صدور ترورریزم از سوی پاکستان خواند، نشان داد؛ اما ایالات متحده واکنش جدی ای از خود تاکنون نشان نداده است، دلیل این چه است؟

برای اولین بار دولت انگلیس که سال ها از پاکستان دفاع می کرد در هندوستان که رقیب سیاسي دیرینه ی پاکستان است، از این کشور انتقاد شدید کرد. این مسئله امیدواری هایی ایجاد کرده که گویا یک تغییر در موضع گیری غرب در قبال پاکستان به میان آمده است. ما امیدوارهستیم که این فشار دوامدار باشد و سرانجام پاکستان مجبور شود یا همکاری صادقانه داشته باشد و یا هم در موضع مخالفت با ناتو قرار گیرد.

در مورد دخالت ایران هم در این اسناد شواهدی وجود دارد، در این مورد دیدگاه شما چیست؟

تفاوت بین حمایت ایران و پاکستان از شورشیان طالبان این است که پاکستان حمایت استراتیژیکی از طالبان دارد؛ اما پشتیبانی ایران از طالبان تاکتیکی است. به خاطر این که ایران در مقابل عملکردهای امریکا در منطقه واکنشی نشان دهد، طالبان را کمک می کند. از لحاظ استراتیژیک ایران در برابر طالبان قرار دارد. طالبان با هدف جلوگیری پیشرفت ایران در منطقه ایجاد شده است؛ فلهذا قناعت دادن ایرانی ها برای دست برداشتن از حمایت طالبان کار دشواری نیست؛ اما قناعت پاکستان در این موضوع دشوار خواهد بود.

ظاهراً طالبان گفته اند که این اسناد را به صورت دقیق بررسی می کنند و هر شهروند افغانستانی را که در این فهرست از آنها به عنوان همکار نیروهای خارجی در افغانستان یاد شده است، مجازات خواهند کرد؛ بناً پیامد درز این اطلاعات بیشتر از همه، به ضرر شهروندان افغانستان نیست؟

خوب این افرادی که اسم های شان افشا شده، برای حفاظت جان این افراد امریکا می تواند به آنها پناهندگی اعطا کند، همان طوری که به مترجم هایی که با امریکایی ها همکاری دارند، بعد از یک مدتی اجازه اقامت در امریکا داده شده است. حل این موضوع بسیار دشوار نیست چون شمار کسانی که نام شان افشا شده، زیاد نیست و امریکا توان این را دارد که راه حل خوبی برای حفظ جان این افراد پیدا کند.