• با توجه به اینکه زمان بسیار کمی به انتخابات مانده است، در رابطه به امنیت انتخابات و رای دهندگان چی فکر می کنید؟

تا جایی که مربوط به نیرو های امنیتی دولت افغانستان و نیرو های بین المللی مربوط می شود، آن ها از امنیت انتخابات اطمینان داده اند و اقدامات جدی را در رابطه به امنیت مراکز رای دهی روی دست گرفته اند. فکر نمی کنم که کدام حادثه بزرگ اتفاق بیفتد که انتخابات را با چالش مواجه کند. احتمالا برخی حملات انتحاری و انفجار ها صورت بگیرد؛ اما حادثه ی بزرگی اتفاق نخواهد افتاد.

• طالبان تهدید کرده اند که مشکلات جدی را فرا راه برگزاری انتخابات ایجاد کنند و راه های مواصلاتی را ببندند، فکر می کنید آنها این توان را داشته باشند؟

من تردید دارم که طالبان بتوانند در برخی مناطق روند برگزاری انتخابات را اخلال کنند. در برخی مناطق بزرگان قومی و روحانیون با طالبان تماس های را برقرار کرده اند تا جلو اخلال در روند انتخابات را بگیرند که بهترین نمونه ای آن اعلام آتش بس در بادغیس می باشد. در مناطقی که طالبان تحت نفوذ بزرگان قومی و روحانیون قرار ندارند، تلاش خواهند کرد تا پروسه انتخابات را اخلال کنند؛ اما همانگونه که قبلا نیز گفتم نیرو های امنیتی جلو شان را خواهند گرفت.

• آیا شما فکر می کنید که ریشه نا امنی ها در داخل دولت و در عدم کارآیی درست کارمندان دولت نهفته است یا در بیرون از دولت؟

فکر می کنم هر دو مورد درست باشد. یکی اینکه فساد اداری، سیاسی و امنیتی که در دولت وجود دارد، سبب نارضایتی مردم گردیده است، و مخالفین توانسته اند در برخی مناطق کنترول را بدست بگیرند. به گونه مثال در برخی مناطق فرامین واحکام ادارت محلی و محاکم تطبیق نمی گردند، ملکیت های مردم به زور از دست شان گرفته می شود، مردم به ناحق کشته می شوند، حقوق شان پایمال می گردد و هیچ کس صدای شان را نمی شنود. با استفاده از همین موضوعات در برخی مناطق طالبان محاکم و ادارت محلی خود شان را ایجاد کرده اند و مردم برای داد خواهی به آنها مراجعه می کنند و آنها هم به حرف شان گوش می دهند. با استفاده از همین روش طالبان توانسته اند در میان مردم جای پیدا کنند. برخی کشور های خارجی هم از این فرصت استفاده می کنند و اسلحه و پول در اختیار طالبان قرار می دهند. پس دو عامل در نارضایتی مردم نقش دارد؛ یکی عدم کفایه و کارآیی ادارت دولت افغانستان و دوم مداخلات کشور های خارجی.

• برخی نگرانی ها در مورد تقلب در انتخابات در مناطق ناامن وجود دارد. در مراکزی که بنابر دلایل امنیتی ناظرین و مشاهدین نمی توانند بروند، شاید برخی تقلب ها صورت بگیرد، شما در این مورد چی فکر می کنید؟

من به این باور نیستم که در انتخابات تقلب صورت خواهد گرفت. چرا که یک رای دهنده نمی تواند که برود و به جای صد نفر رای بدهد. نخست این که در مراکز رای دهی نماینده های کاندیدان، ناظرین ملی و بین المللی، وجود دارند، دیگر این که در مناطقی که امنیت وجود ندارد که تقریبا به ده ولسوالی می رسند، قرار است انتخابات برگزار نشود و مراکز رای دهی ایجاد نگردد. در این صورت امکان تقلب کم می شود. در برخی کشور های پیشرفته نیز بعضی وقت ها در انتخابات تقلب صورت می گیرد، مثلا در امریکا گفته می شود که در انتخابات 2004 تقلب صورت گرفته بود، احتمالا در افغانستان هم تقلب صورت بگیرد اما نه در آن حدی که نتیجه ی کلی انتخابات را تغییر بدهد.

• چند روز قبل کمیسیون انتخابات اعلان کرد که حدود 92 مرکز رای دهی را در مناطق جنوبی بنا به دلایل امنیتی نمی تواند ایجاد کند، فکر می کنید این موضوع چی تاثیری بر انتخابات داشته باشد.

قانون اساسی افغانستان به صورت بسیار صریح گفته است که انتخابات باید عادلانه و سراسری باشد. عادلانه به این معنی که انتخابات در تمام کشور برگزار شود و سراسری به این معنی که تمام افراد واجد شرایط رای دهی بتوانند در آن اشتراک کنند. کشوری که 30 سال را در جنگ گذرانده است و یا تازه از مرحله جنگ عبور کرده است، اگر 30 درصد واجدین شرایط رای دهی در انتخابات اشتراک کنند، انتخابات مشروعیت خواهد داشت. افغانستان درست در همچو شرایطی قرار دارد. ما انتظار نداریم که صد در صد واجدین شرایط رای دهی در انتخابات شرکت کنند، اگر حتی کمتر از 50 درصد مردم ر انتخابات شرکت کنند  و باز یکی از کاندیدان بتواند 50+1 در صد آرای اشتراک کنندگان را از آن خود بسازد، با در نظر داشت شرایط کشور انتخابات موفق بوده است.

• ناامنی های که در شمال و بخصوص در کندز وجود دارد، چی تاثیری بر برگزاری انتخابات در شمال و بخصوص کندز خواهد نمود؟

این یک واقعیت است که ناامنی اینک از جنوب و شرق به شمال و به خصوص کندز کشیده شده است. اما در کندز مردم با مخالفین در حال صحبت و مذاکره هستند تا جلو اخلال در برگزاری انتخابات را بگیرند. همانگونه که قبلا گفتم در اکثر موارد عدم کارآیی دولت باعث شده است تا مردم از مخالفین حمایت کنند، در کندز هم وضعیت به همین منوال است، مخالفین مردم محلی هستند و بزرگان قوم با آنها در تماس اند تا انتخابات را اخلال نکنند. من تشویش ندارم که در جریان انتخابات حادثه بزرگی اتفاق بیفتد که پروسه انتخابات را اخلال کند، اما نمی توان از حوادث خورد و کوچک چشم پوشی نمود. هم جامعه جهانی و هم مردم افغانستان می خواهند که انتخابات برگزار شود، و اگر این انتخابات برگزار نشود، شاید دیگر هرگز انتخابات در کشور برگزار نگردد. من مشکل بزرگی در کندز به جز در برخی مناطق مانند ارچی، چار دره، خان آباد و ولسوالی اقتاش در جا های دیگر نمی بینم. در مناطقی که ذکر شد و مشکلاتی موجود است، متنفذین محلی در حال گفتگو با مخالفین هستند تا آنها را متیقین به عدم اخلال انتخابات بسازند.

• شما تا چه حد به بی طرفی کمیسیون مستقل انتخابات معتقد هستید؟ برخی ها می گویند که کمیسیون بی طرف نیست؟

من نمی توانم در این مورد قضاوت کنم که آیا کمیسیون مستقل انتخابات بی طرف است یا نه؛ اما فکر می کنم که کمیسیون نخواهد توانست که در روند انتخابات مداخله جدی کند.

• چی فکر می کنید اگر نتیجه انتخابات مطابق میل برخی از کاندیدان نخواهد بود، کاندیدان بازنده چی عکس العملی نشان خواهند داد؟

این یک واقعیت است که مداخلات خارجی درکشور های رو به انکشاف در انتخابات وجود دارد. همین مداخلات سبب می شود اگر  کاندیدان مورد نظر آنها برنده نشوند و آنها را تحت فشار قرار میدهند تا کاندید دست به اعمال خشونت آمیز بزند، چرا که به آن کاندید سرمایه گذاری صورت گرفته است. هرگاه در افغانستان نیز برخی کشور های خارجی بالای بعضی از کاندیدان سرمایه گذاری کرده باشند، او باید کامیاب شود چرا حلقات خارجی که بالای کاندید مورد نظر شان سرمایه گذاری کرده باشد تا در افغانستان برای خود ازجایگاه خاص برخوردار شود، ویا هم اگر کاندید برای کشورهای خارجی اطمینان از برنده شدن داده باشد باز هم اگر برنده نشود کاندید تحت فشار های خارجی می آید و دست به تظاهرات و خشونت ها میزند تا نشان دهنده ی نفوذش در میان مردم باشد، مگر افغانها حالا دیگر به تحریک دیگران بازی نمیخورند و به تظاهرات خشونت امیز دست نمی زنند و نه هم دست به تفنگ دراز خواهند کرد، چرا که افغانها از جنگ  بیزار شده است. من فکر می کنم با توجه به حضور گسترده ی نیرو های بین المللی حادثات مشابه به حوادث ایران و یا خشونت بارتر از آن، نمی تواند اتفاق بیفتد.