مردم هرات، قندهار، بامیان، ننگرهار و بلخ برای شرکت وعدم شرکت شان درانتخابات پارلمانی27 سنبله اهداف، دلایل وشرایط مشخصی دارند.

تیم خبرنگاران سایت Afghanistanvotes.com نظریات مردم عام را، ازولایت های یادشده جمع آوری نموده اند.

زینب اسماعیل زاده که 26 سال عمردارد وازباشندگان هرات است می گوید: « من در انتخابات شرکت می کنم، اگر نکنم پس رسالت افغانی بودنم چه می شود؟»

عبدالله باشنده ی دیگرهمین ولایت درحالی که باسه چرخه اش بارکشی می نمود، می گفت که اگرازتاریخ انتخابات خبرشود، خود شرکت می کند؛ اما برای زنان خانواده ی خود اجازه نه می دهد درآن شرکت نمایند.

اماچرابرای  زنان خانواده اجازه ی شرکت نمی دهد؟

می گوید: « امنیت خوب نیست، اگر در انتخابات شرکت کنند نشود خدای نکرده کدام بلای بر آن ها نیاید.»

درحالی که عده ای ازمردان نمی خواهند به زنان اجازه شرکت درانتخابات بدهند، هستند عده ای از زنان که خود این حق را برای خود محفوظ می دانند.

پروانه علیزاده یک تن همان زنانی است که رای دادن را حق خود می داند. اوکه درحال حاضر در یک رسانه ی  خارجی وظیفه دارد، می گوید: « من در انتخابات شرکت و به کاندید مورد نظرم حتماً رای می دهم، چون می خواهم از حقم استفاده مثبت کنم.»

درمیان رای دهندگان برخی  به این درک رسیده اند که روند انتخابات، آزادی شان را حمایت می کند و ازجانبی با پول هنگفت  کمک خارجی برگزارمی گردد، ازاین سبب باید درآن سهیم شوند.

به عقیده ی همایون نظری که نیز دریکی ازتلویزیون های خصوصی مصروف کاراست: « اين پروسه با  میلیون ها دالر برگذارمی گردد تا دموکراسي را تجربه کنيم ويا د بگيريم، ازاین سبب باید درآن شرکت نمود.»

عده ی هم با بلوغ فکری که دارند به اصل شایستگی نامزدان یا به یکی ازرش های انتخابات  آزاد وعادلانه، فکرمی کنند.

خانم گلالی محتسب زاده، معاون اداره ی نمایندگی وزارت خارجه درهرات ازاین جمع است که  می گوید: « من در صورتي به انتخابات پارلماني شرکت مي کنم که نامزدان از سواد لازم و بي طرفی، برخوردارباشند.»

به ادعای او شماری ازاعضای پارلمان  موجود به منافع خود فکرمی کنند، نه به منافع مردم وکشور.

اوبا ارایه جزییات می افزاید که چند ماه از انتخابات سپری شده ولی هنوز تمام وزيران، سرپرست هستند.

 به عقیده او، آن عده هم که توسط همین پارلمان رای اعتماد گرفته اند کفايت کاری ندارند که به گفته او اين خود یک فاجعه برای کشور و مردم است.

نجیب هاشمی باشنده ی دیگری ازهرات که شغل تیل فروشی دارد، نگاه دیگری به انتخابات دارد: « من با وجودی  که می دانم  آنهای که پول دارند می برند، نه آنهای که شایستگی دارند وپول ندارند بازهم می خواهم درانتخابات شرکت نمایم.»

باتوجه به وضعیت بهتر امنیتی دربامیان نیز مردم در مور دشرکت یاعدم شرکت شان درانتخابات، تصمیم می گیرند.

عبدالله برات حدوداً 40 ساله وازباشندگان منطقه شهیدان مرکزبامیان مدعی است که درانتخابات آینده، شرکت می  کند و ازقبل برای تعدادی ازنامزدان  وعده  داده است که برای شان رای می دهد.

این درحالی است که یک رای دهنده براساس قانون انتخابات « سیستم رای واحد و غیرقابل انتقال » حق استفاده ازیک رای خود را دارد وبس.

مگر او با وضاحت بیشترمی افزاید: « هرکسی ازنامزدان راکه دیدم براییش می گویم به تو  رای دادم که دل یارنرنجد.»

بایدگفت رای براساس طرح وبرنامه نامزدان نسبت  به رای براساس تعلقات قومی یا سایرملاحظات منفی می تواند اثرات مثبت یک انتخابات آزاد وعادلانه را پررنگ سازد، چیزی که رای دهندگان  باید به آن توجه داشته باشند.

اما مرادعلی باشنده ی قریه کالوی ولسوالی شیبرکه در بازار بامیان هوتل داری می کند به گفته خودش به نامزد دارای برنامه بهتر، رای خواهد داد.

باتوجه به تغییرمثبت درافکارگروهی ازمردم کشور، شرکت در انتخابات به معنای سهیم شدن درتشکیل حکومت وساختارنظام تلقی می گردد، چیزی که می تواند نویدی باشد ازبیداری افکارجامعه.

غلام عباس رسا 45 ساله ویک تن ازقوماندانان اسبق جهادی یکی ازآنانی است  که می گوید: "انتخابات راه جلوگیری ازاستبداد است که ازطریق وکلای منتخب، حضورمردم درتشکیل نظام وحکومت تبلورپیدامی کند."

زنان بامیان نیز در پهلوی مردان شان، درمورد انتخابات فکر می کنند و نظر می دهند.

سلیمه 22 ساله محصل دانشگاه بامیان ازباشندگان ولسوالی ورس به این عقیده است که برای دفاع ازحقوق زنان واطفال و اقشارمحروم جامعه، باید درانتخابات شرکت نمود.

او می افزاید: « اگرما  به عنوان دانشجو خود درانتخابات شرکت نکنیم چگونه اززنان دیگرخواهیم خواست درآن شرکت نمایند؟»

اما شماری دیگر  اززنان این ولایت شرکت خود درانتخابات را مشروط به دادن اجازه ازجانب شوهران یا مردان خانواده،  می دانند.

کبرا ی 55 ساله، باشنده دره فولادی این ولایت می گوید: « اگرشوهرم اجازه داد می روم رای می دهم اگرنه داد هیچ.»

اودرعین حال می افزاید به هرنامزدی که شوهرش رای بدهد  اونیز، رای خواهدداد.

دراین حال قانون انتخابات افغانستان، دادن رای آزاد،عمومی، سری ومستقیم را برای تمثیل برابری حقوق شهروندان وبرگزاری یک انتخابات آزاد ومصوونیت رای ورای دهنده، تسجیل نموده است.

سکینه 25 ساله، فارغ صنف دوازده وباشنده ی ولسوالی یکاولنگ بامیان می گوید که او درانتخابات ریاست جمهوری گذشته موفق شده است تا ازاین مزایای قانونی استفاده درست نماید.

اومی افزاید که درانتخابات ریاست جمهوری که چندی قبل برگزارشد هرچند  پدرش درخانه می گفت که  هیچ کس حق نداره بجزاز... به نامزد دیگری رای بدهد اما چون درروزانتخابات  کسی رای اورانمی دید ازاین سبب او به کسی رای داده است که می خواست.

هستند عده ی که درجستجوی نامزد بهتر هستند.

 حاجی عبدالله 55 ساله ازمنطقه ی شیبرتوی مرکزبامیان ازاین جمع است، او انتظار می کشد تا نامزد بهتررا تشخیص دهد و در روز 27 سنبله برایش رای بدهد.

اودرعین حال پیش بین شده تا اگرنامزد بهترپیدا نشود درآنصورت به یکی از کاندیداهای قبلی که به کاربلدشده اند رای دهد، چیزی که مختاراحمدی 22 ساله ومحصل سال سوم رشته زراعت دانشگاه بامیان با آن موافق نیست.

مختار دلیلش را این گونه توضیح می دهد: « نمایندگان قبلی، پارلمان را محلی برای استراحت ودرآمد پولی خود فکرمی کنند.»

با این که وضعیت امنیتی یکی ازچالش های احتمالی درانتخابات درقندهار خواهدبود؛ ولی سنجش فیصدی  شرکت یاعدم شرکت مردم درآن تاهنوززود است.

وحیدالله آغاجی که 41 سال عمردارد وباشنده ی دروازه ی کابل است می گوید حق استفاده ازیک رای قانون برایش داده واو تلاش می کند، این حق را طوری بکارگیرد که خجلت ضمیر را درپی نداشته باشد.

او علاوه می کند  که  بااین کارش او می خواهد برای کشورش خدمتی انجام دهد.

محمداسماعیل ارمان کارمند موسسه "هبیتات" یا دفتراسکان ملل متحد که حدود34 سال عمردارد، می گوید که رایش را درانتخاب به  نامزدی بکارخواهد گرفت که تقلب دروی نباشد.

طوری که دیده می شود تعداد زیادی ازمردم می خواهند درانتخابات شرکت نمایند هرچند ازصلاحیت های نمایندگان درمطابقت قانون آگهی لازم ندارند.

اگلالی 50 ساله که درچوک سردارمدد  نانوای دارد برای کسی رای می دهد که بگفته خودش غم شان را بخورد.

او می گوید: « رای به کسی می دهم که غم مارا به خورد، قیمتی را گم کند وبه کشور  آرامی بیاورد.»

دراین حال نذیراحمد 22 ساله ومعلم لیسه صوفی صاحب می گوید که درانتخابات شرکت خواهد کرد به شرطی که مانند انتخابات ریاست جمهوری موشک پرتا ب نشود.

باید گفت دردومین انتخابات ریاست جمهوری نگرانی ازوضعیت امنیتی درپهلوی سایرچالش ها یکی از اثر

گزارترین دغدغه ها ی رای دهندگان وجوانب دخیل، به شمارمی آمد.

درننگرهار نیز مردم برسرشرکت یا عدم شرکت شان درانتخابات فکرمی کنند.

استاد گلاجان 51 سال عمردارد وی از باشندگان  ولسوالی کامه این ولایت است.

او می گوید : « من بخاطری درانتخابات شرکت می کنم تا رای خودرا به یک نامزد تعلیم یافته، بدهم.» 

شمار زیادی ازآنانی که تصمیم گرفته اند، رای بدهند صحبت ازنامزدان شایسته دارند.

انجینرحببب الرحمان ۳۷ساله وباشنده سرخرود می گوید: « انتخابات تعیین کننده ی سرنوشت مااست هرکس باید درآن شرکت نماید وبرای کسی رای بدهد که به فکرخدمت به وطن باشد.»

تعدادی زیادی ازرای دهندگان شرایط مشروط را پیش بینی می کنند.

دکتوربریالی 30 ساله وباشنده ولسوالی خوگیانی می گوید اگرامنیت باشد او و فامیلش رای خواهند داد  ورنه درانتخابات شرکت نخواهند کرد.

اوگفت : درانتخابات ریاست جمهوری نسبت کمبود امنیت تعدادزیادی ازمردم درآن  شرکت نکردند.

درولایت بلخ همچنان مردم ازشرکت و عدم شرکت شان درانتخابات سخن گفته اند.

جمشد نجار در شهر مزارشریف گفته است که به کسی رای میدهد که شخص خوب باشد وبه تواند کاری به وطن و ملتش انجام دهد.

شفیع رحمیی یک تن از خبرنگاران رسانه هادر این ولایت که در سه انتخابات اشتراک نموده، بازمی خواهد درانتخابات پارلمانی شرکت نماید.

او گفت: « نباید به بهانه ی تقلب انتخابات را تحریم نماییم چرا به جز رفتن به  انتخابات راه دیگری نداریم واین راهی است که می توانیم آِینده وطن را تعیین کنیم.»

امان الله 19 ساله، متعلم مکتب درشهرمزارشریف نیز به گفته خودش برای تضمین آینده خود می خواهد درانتخابات شرکت نماید؛ اما می گوید کوشش می کند که اول خط مشی نامزدان را مطالعه نماید بعدرای بدهد.

واما چرا تعداددیگری ازمردم درولایات مختلف نمی خواهند درانتخابات شرکت نمایند؟

الهام تیموری متعلم صنف دوازدهم یکی ازمکاتب درشهرهرات  می گوید: « من فعلا بیست سال دارم دوسال پیش حق اشتراک در انتخابات را پیدا کردم، کارت رای دهی ندارم و نمی خواهم رای بدهم ودرپروسه انتخابات اشتراک کنم زیرا انتخابات افغانستان همه نمایشی است .»

عده ی به دلایل دیگری تاهنوزتصمیم شرکت درانتخابات رانگرفته اند.

رجب 37 ساله وباشنده زرگران بامیان می گوید: « من تاحال تصمیم نگرفته ام درانتخابات شرکت کنم برای این که تاحال کاندیدشایسته ومورد نظرام را پیدانکرده ام .»

این درحالی است که برخی ازکسانی که نمی خواهند درانتخابات شرکت کنند مدعی اند که ازرای مردم استفاده سوء می شود.

ظاهره محصل دانشگاه بامیان که 22 سال عمردارد می گوید که او لست کاندیدان را دیده است و بالای هیچ یکی ازآن ها اعتماد نمی تواند.

او گفت: « من درانتخابات شرکت نمی کنم زیرا همیشه ازآرای پاک مردم استفاده ناپاک صورت گرفته است. »

تعدادی دیگری  نسبت نداشتن معلومات لازم ازانتخابات درآن شرکت نخواهند کرد.

صدیقه خانم 30 ساله وازباشندگان بامیان که به گفته خودش مکتب نرفته وسواد هم ندارد می گوید که خبرندارد چه وقت انتخابات و برای چی است.

او اضافه می کند: «  یک دفعه خو انتخابات شد بازدیگه چیه؟ »

« به انتخابات سهم نمی گیرم برای اینکه نمایندگان جیب های خودراپرمی کنند دراین حالت به کی رایم بدهم توخودت بگو» 

این گفته ی عبدالصمد دکاندار دروازه شکارپور شهرقندهار است که درپاسخ به سوالی: می خواهید درانتخابات شرکت نمایید؟ اظهارداشته است.

عده ی هم ازاهمیت رای چیزی نه شنیده اند تا دررای گیری شرکت نمایند.

بی بی جان باشنده ولسوالی پنجوایی قندهار که 60 سال عمردارد می گوید « مه به رای نمی فهمم ونه تاحال بچه ها ونواسه هایم برایم دراین مورد گفته اند.»

شماری دیگر مدعی اند که ازدادن رای خود نفع نبرده اند، ازاین سبب نمی خواهند دیگر درانتخابات شرکت نمایند.

نوراحمد دهقان، باشنده منطقه شیرسرخ ولسوالی دند قندهار، همه روزه برموترسایکل زرنجش گندنه به شهرمی آورد.

اومی گوید: « رای من چه فایده دارد، دفعه قبل رای دادم تاحال من هستم ومزدوری، کارها روزبه روزخراب تر شده رفته است. »

برخی دیگر ازمردم مشکل بیکاری را سبب نارضایتی شان دانسته، نمی خواهند درانتخابات بعدی شرکت نمایند.

« من به این چیزها نمی فهمم برای من خوب آن است که کارومزدوری پیدا شود وامنیت بیاید.»

این گفته ی عزیزالله، کارگر روزمزد ی است که اززابل برای یافتن کار به شهرقندهار،سرگردان می گردد.

طوری که دیده می شود بعضی رای دهندگان وواجدین شرایط درولایات مختلف به دلایلی مشترکی نمی خواهند درانتخابات سهیم شوند. 

جمیل کراچی وان ازباشنده گان ولسوالی اچین ننگرهار نیزمانند عده ی زیادی ازهموطنانش ازبدقولی وکلای اظهار نارضایتی می کند.

او می گوید « وکلای قبلی هم به مردم وعده های فراوان دادند مگرجزمقررکردن اطرافیان وپرکردن جیب های خود کاری نکردند.»

«رای دادن به زورمندان وافراد مسلح فایده ندارد از این سبب در انتخابات شرکت نمی کنم. »

این  گفته ی یک تن دیگرباشندگان ننگرهاراست.

اومی گوید میرویس نام دارد عمرش 36 است وباشنده ی  ولسوالی بهسود است.

نه تنها درننگرهار، بلکه در بلخ نیزعده ی ازرای دهندگان، ازموارد مشابه اظهارنگرانی می کنند.

 ابراهیم دوکاندار شهر مزار شریف می گوید، به اتنخابات بی باورشده چون سناریوی آن ازقبل  واین که کی ببرد وکی نبرد، آماده می شود.

دراین حال زهرا یک تن  دیگرازباشندگان مزارشریف نیزتصمیم ندارد رای بدهد.

اودرپاسخ سوالی مبنی بردلیل عدم شرکتش درانتخابات گفت: « مردم به عقب خانه ها ی ما آمدند وکارت های رای راخریدند، اکثر همسایه های ما کارت های خودرا فروختند  پس چه فایده که رای بدهم .»

بی باوری مردم نسبت به عملکرد اشخاص و زمام داران، دلیل عمده ی دیگری است برای تحریم انتخابات.

هما معلم  مکتب مولانا جلال الدین محمد بلخی درشهرمزارشریف می گوید که کارت انتخابات دارد؛ اما در انتخابات شرکت نمی کند.

او می گوید «  شخص واقعآ خدمتگار در این وطن نیست، من هم به کسی رای نمی دهم.»

عده ی دیگری فساد اداری دراداره دولت را مسبب عدم شرکت شان درانتخابات وانمود می کنند.

غلام علی 30 ساله و کارمند حلال احمر، یکی دیگرازشهروندان مزارشریف است .

به عقیده او همه چیز  مسخره است.

او اضافه می گوید: « حکومت ما مردم سالارنیست در فساد اداری مقام دوم را کسب نموده ازاین خاطر علاوه ازاین که درانتخابات  شرکت نمی کنم، دیگران را نیز مانع می شوم.»

دراین حال به  عقیده آگاهان، چالش های فراوانی فرا راه انتخابات 27 سنبله قرار دارد که اگر دولت وجامعه جهانی درحل آن ها ازهمین حال نکوشند،  بی تردید این روند ازنتایج لازم کیفی برخوردارنخواهد بود هرچند با هزینه های گزاف انسانی ومالی اجراگردد.