افغانستان قرار است انتخابات پارلمانی اش را شش ماه بعد برگزار نماید؛ اما مردم این کشور نسبت به برگزاری یک انتخابات شفاف و مردمی، تردید دارند.

فرهاد منصور کارمند یک موسسه ی غیر دولتی و یکی از شهروندان کابل، می گوید: " به نظر من، شرکت و رای مردم در انتخابات افغانستان تأثیری زیادی ندارد؛ چون که انتخابات شفاف نیست و رای مردم هم تعیین کننده نمی باشد.

ما تقلب در انتخابات ریاست جمهوری را به خاطر داریم که در حقیقت رای مردم نادیده گرفته شد و سر انجام تعیین کننده ی نتیجه انتخابات، دست کاری و تقلب های انجام شده از سوی کارکنان انتخابات بود. حالا هم همان افراد است و همان کمیسیون."

همین گونه فروزان رحمانی دانشجوی دانشگاه کابل، نگاهی مشابه به انتخابات پارلمانی دارد. او می گوید:" مردم افغانستان پس از سقوط طالبان با حضور جامعه ی جهانی، صاحب قانون اساسی و یک نظام منتخب شده اند، همه به نهادینه شدن دموکراسی و رسیدن  مردم به حق شهروندی شان، خوشبین بودند؛ اما متأسفانه تجربه ی انتخابات جنجالی ریاست جمهوری وشورای ولایتی 29 اسد، متهم شدن کمیسون انتخابات به دست داشتن در تقلب ها و ادامه ی کار این نهاد بدون هیچ تغییری اساسی، مردم را نسبت به برگزاری یک انتخابات شفاف و عادلانه در آینده، بی باور ساخته است."

اما قدیر همدرد از کار مندان دولت در کابل، در مورد انتخابات گذشته و انتخابات پارلمانی پیش رو، نگاهی متفاوت دارد. او می گوید: " انتخابات در هر کشوری با چالش های همراه است و گروه های سیاسی که می خواهند برنده انتخابات شوند، در صورت برنده نشدن، نتیجه ی انتخابات را نمی پذیرند."

قدیر می گوید: " من فکر می کنم برنده ی دور اول انتخابات ریاست جمهوری، آقای کرزی بود و به دلایل سیاسی انتخابات به دور دوم کشانده شد، همچنان مردم ما در این هشت سال و تجربه نمودن انتخابات های مختلف،  به نقش رای شان پی بردند که در انتخابات پارلمانی شرکت بیشتر خواهند داشت تا به نمایندگان مورد اعتمادشان رای بدهند." 

افغانستان در 8 سال گذشته، 5 انتخابات را در سه عرصه ( انتخاب رییس جمهور، انتخاب نمایندگان پارلمان و انتخاب شوراهای ولایتی) پشت سر گذاشت. مردم این کشور برای گزیشن رییس جمهور  دو بار، برای شوراهای ولایتی دوبار و برای گزینش نمایندگان پارلمان، یک بار پای صندوق های رای رفتند؛ مگر تفاوت انتخابات های تجربه شده در افغانستان از نظر شمار شرکت کنندگان، هر انتخابات نظر به انتخابات بعدی،  کاهش چشمگیری را نشان می داد.

در نخستین انتخابات ریاست جمهوری در سال 2004 شمار شرکت کننده ها در انتخابات، بر اساس آمار های تخمینی از مجموع کسانی که کارت رای دهی دریافت نمودند، حدود 75% اعلام شد؛ اما با گذشت یک سال این رقم در انتخابات پارلمانی 2005، 45% تخمین زده شد و سر انجام در انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی گذشته، بر اساس ادعای نهاد های ناظر انتخابات این رقم به 25% کاهش یافت.

آقای جانداد اسپین غر، مسوول بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه، دلیل کاهش شرکت کنندگان در انتخابات های گذشته را، بی باوری مردم نسبت به تأثیر رای شان و عدم مستقل عملکردن نهاد های برگزار کننده ی انتخابات می داند.

 او می گوید: "پس از حاکمیت طالبان و روی کار آمدن دولت جدید، مردم در انتخابات نخست ریاست جمهوری کشور، خیلی امید وارانه به پای صندوق های رای رفتند و به آقای کرزی رای داند؛ اما با گذشت هر سال حکومت آقای کرزی در براورده ساختن خواست های مردم، ضعیف تر عمل کرد. 

در کنار این در انتخابات های بعدی، نهاد های برگزار کننده ی انتخابات نتوانستند به عنوان یک نهاد مستقل اعتماد مردم نسبت به روند انخابات را، با خود داشته باشند؛ بلکه کمیسیون انتخابات جانب دارانه عمل کرد که این امر سبب بی اعتمادی مردم و عدم شرکت آن ها در انتخابات شد.

همچنان ضیا دانش، آگاه مسایل اجتماعی و سیاسی، دلیل این بی باوری مردم نسبت به انتخابات پارلمانی را، یک جانبه عمل کردن کمیسیون انتخابات و حمایت رییس جمهور از این نهاد می داند. او می گوید: " نباید باور مردم نسبت به انتخابات به عنوان یک روند ملی و مهم، خدشه دار می شد." 

آقای دانش می گوید: "بروز تقلب های گسترده در انتخابات گذشته  که هم از سوی نهاد های ملی و بین المللی، تأیید شد و سپس عدم پی گیری و این روند، از سوی دولت افغانستان و جامعه ی جهانی، مردم را نسبت به شفافیت و مردمی بودن انتخابات کم رنگ ساخته است."

ولی آقای ذوالفقار امید رهبر حزب کار و توسعه و از متحدان انتخاباتی حامد کرزی، دلیل کاهش شرکت مردم در انتخابات را،  نا امنی و هشدار مخالفان مبنی بر شرکت نکردن مردم در انتخابات می داند. آقای امید می گوید: "متأسفانه وضعیت امنیتی افغانستان از انتخابات نخست تا اکنون، همواره در حال خراب شدن بوده و حتا مردم به خاطر دادن رای، عضو بدن و گاهی جانشان را از دست دادند. من یقین دارم  که با بهبود وضعیت امنیتی تا زمان برگزاری انتخابات پارلمانی، شرکت مردم هم در انتخابات پیش رو خیلی گسترده خواهد بود."

ولی آقای اسپین غر، نا امنی را یکی از دلایل کاهش شرکت مردم در انتخابات می داند؛ اما مهم ترین عامل بی اعتمادی مردم و کاهش شرکت آن ها در انتخابات از نظر او، عملکرد جانب دارانه ی  برگزار کنندگان انتخابات، به شمار می رود.

آقای اسپین غر می گوید: " در انتخابات گذشته مردم با همه ی تهدید های مخالفان به پای صندوق های رای رفتند و در مواردی انگشت و جان شان را قربانی رای شان کردند؛ اما متاسفانه رای مردم نا دیده گرفته شد و نتیجه ی انتخابات هم غیر شفاف بود، پس بدون آوردن یک تغییر اساسی در کمیسیون چگونه مردم به شفافیت انتخابات آینده اعتماد کنند؟"

اما مقامات کمیسیون مستقل انتخابات، همواره هر گونه تقلب سازماندهی شده و کلان در انتخابات ریاست جمهوری وشوراهای ولایتی گذشته را رد نموده، مدعی اند که حدود شش هزار تن از کارمندان این نهاد به شمول چند مقام ولایتی به دلیل دست داشتن در تقلب و سهل انگاری، از پست شان برکنار شده اند. محمد اسماعیل قانع معاون ریاست روابط خارجه ی دار الانشای کمیسیون، می گوید: " به خاطر برگزاری انتخابات پیش رو ما آماده گی های فنی خود را داریم و تلاش فراوان صورت گرفته است که انتخابات در فضای مردمی و به دور از تقلب برگزار شود."

پس از مطرح شدن موجودیت تقلب در نتیجه ی انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی افغانستان، نهاد های بین المللی و نمایندگی سازمان ملل در کابل، برای اعتماد مردم و شفافیت در انتخابات پارلمانی پیش رو، آوردن تغییرات اساسی و زیر بنایی در کمیسیون انتخابات را، ضروری دانستند و حتا این نهاد ها و برخی از کشور های عمده ی کمک کننده مانند امریکا، دادن بودیجه ی انتخابات پیش رو را، مشروط به این امر گذاشتند؛ اما تا هنوز از آوردن تغییر در این نهاد خبری نیست و در تازه ترین رخداد ها، قانون انتخابات افغانستان شاهد تغییراتی از سوی حامد کرزی بود که به باور آگاهان نقش نظارتی نهاد های ملی و بین المللی از انتخابات را، به شدت کاهش داده است.