با آنکه دور اول انتخابات ریاست جمهوری افغانستان، نسبت ادعای تقلب گسترده موفق نشد تا رییس جمهورقانونی راباآرای 1+50، مشخص نماید ، دوردوم آن نیزخالی ازچالش ها نخواهد بود.برمبنای دستورکمیسیون مستقل شکایات انتخابات، دوردوم میان دوکاندید پیشتازهریک حامد کرزی با حدود 49.67 و عبدالله باداشتن 30 در صد آرا، بتاریخ 16 عقرب برگزارخواهد شد.
حالا باتوجه به ناامنی درشماری ازولایات، زمان کوتاه برای تطبیق تقویم انتخاباتی، سردی هوا، ومشکلات تخنیکی ولوژستکی، آیا حضور فعال رای دهندگان وشفافیت این دوررا، کسی تضمین می تواند؟
قسیم اخگر تحلیلگرمسایل سیاسی، مدعی است که مردم برای رفتن به دوردوم شور وشعف نشان نمی دهند آن هم به دلیل این که درآرای آنان تقلب صورت گرفته واعتماد آنان، خدشه دارشده است.
به باور او باید هرچه زودتر برای شرکت مردم دردوردوم، برنامه ی آگهی عامه ترتیب و به آنان گفته شود که با وجودتقلب دردوراول، نفس رفتن آنان به پای صندوق های رای، یک پیروزی برای افغانستان به حساب آمده است. ازاین رو باید به پای صندوق ها ی رای رفته، رای بدهند .
مگرنصرالله ستانکزی، استاد حقوق وعلوم سیاسی پوهنتون کابل درموردشرکت مردم دردوردوم دوحالت را پیش بینی می کند:
یکی ، باتوجه به زمان کوتاه ، کاندیداها نخواهند توانست مبارزات انتخاباتی خودرا درست انجام دهند، ازاین خاطر شرکت مردم ممکن کمرنگ ترازپیش باشد.
واما پیش بینی دوم ستانکزی ، به حضورفعالترمردم درمناطقی که آرای شان دردوراول تقلبی قلمداد شده وحساب نگردیده، اشاره دارد.
حال با توجه به تجربه دوراول و شرکت کمرنگ مردم درشرایط گذشته ی نسبتاً مساعد ترازامروز، هرگاه حضور مردم دردوردوم کمرنگ تر باشد، درآنصورت، رییس جمهورمنتخب باآرای کمتر، چگونه صبغه ی قانونی خواهد داشت ؟
عبدالصمد عزیزی معاون سرمحقق وآمرانستیتوت حقوق وعلوم سیاسی آکادمی علوم افغانستان می گوید که کسی دقیق گفته نمی تواند که حضورمردم، کمترباشد .
به فکراو شاید مردم انگیزه یافته باشند تا بیشترشرکت کنند ورای بدهند.
عزیزی دربحث مشروعیت این دور اضافه می کند : « شرکت بیشترمردم درانتخابات مشروعیت آن را افزایش می دهد .»
او درعین زمان علاوه داشت که هرگاه رییس جمهوردراثرآرای کمتررای دهندگا ن، انتخاب شود نشانده ی ضعف پایگاه اجتماعی، دولت درمیان مردم خواهد بود.
باید گفت براساس ماده (61) قانون اساسی افغانستان رییس جمهورباکسپ بیش از50 در صد آرای رای دهندگان ازطریق انتخابات آزاد ، عمومی ،سری ومستقیم انتخاب می گردد.
وقتی شفافیت یکی ازویژگی های انتخابات آزاد وعادلانه وازمسایل بحث برانگیز دور دوم باشد، باتوجه به تقلب دوراول، کی می تواند آن را تضمین نماید؟
به باور آقای اخگر، "هرگاه بخواهید شفافیت دوردوم را جدی بگیریید بهتراست با تفاهم هردوکاندید، کمیسیون دیگری برای برگزاری انتخابات، تشکیل وشروع بکارنماید.»
این درحالی است که دفتر ملل متحد درکابل نیز، ازقبل جایگزینی آنعده کارمندانی راکه درتقلب دست دست داشته اند بامقامات افغانی، شریک ساخته است .
علیم صدیقی، سخنگوی سازمان ملل متحد در كابل اخیراً مدعی شد كه بیش از نیمی از روسای دفاتر ولایتی انتخابات، تبدیل خواهند شد تا دور دوم نیز زیر سوال نرود.
اما عبدالله عبدالله نامزد رقیب حامد کرزی، برکناری کارمندان عادی کمیسیون مستقل انتخابات را، بسنده ندانسته به تازگی شرایط خودرا برای رفتن به دوردوم انتخابات، شامل به تعلیق درآوردن وظایف سه وزیر( حنیف اتمر وزیر داخله ،فاروق وردک وزیر معارف ،اسدالله خالد سرپرست وزارت سرحدات و جیلانی پوپل رئیس عمومی اداره ارگانهای محلی ) و برکناری رییس کمیسیون انتخابات، اعلام داشت .
وی دلیل خود را مبنی بر تعلیق وظایف مقامات ،عدم بی طرفی آنان درانتخابات عنوان می کند.
به همین گونه بستن مراکز رای دهی که در آن ها بگفته او تقلب وسیع صورت گرفته واکنون نسبت ناامنی امکان نظارت بر آنها وجود ندارد، شامل شرایط عبدالله عبدالله می باشد.
همچنان این نامزد ریاست جمهوری می افزاید که نظارت بر انجام وظایف تعدادی از والی ها که در مناطق آنان تقلب صورت گرفته واعلام نتایج نهایی انتخابات شوراهای ولایتی ازخواسته های دیگراو می باشد.
آقای عبدالله مدعی است او این شرایط را برای شفافیت دوردوم مطرح نموده است.
واما این شرایط چقدرکاربرد قانونی داشته و عملی به نظرمی رسد؟
داکترمحمد صالح سلجوقی وکیل مردم درپارلمان گفت : « درقانوانین اساسی وانتخابات چنین چیزی پیش بینی نشده است.»
اما آقای سلجوقی رسیدن به حل این قضیه را، به تفاهم واعتماد متقابل میان کاندیداها مرتبط میداند نه چیزدیگر.
وی به تاکید می گوید : « هرگاه درانتخابات هیج کاندیدی نتواند 1+50 را بدست آورد، فقط یک گزینه است وآن هم رفتن به دوردوم وبس.»
باآنکه درظاهرامر همه جوانب دخیل انتخابات ازشفافیت صحبت می کنند تا گویا به مشروعیت واعبتارآن بیافزایند مگر آقای ستانکزی می گوید : «شفافیت انتخابات به معنی تطبیق قانون است نه چیز دیگر.»
او درعین حال اضافه می کند که شفافیت انتخابات درشرایطی کشوری مانند افغانستان خیلی ، خیلی هم انتظاربرده نمی شود .
دراین حال عده ی ازناظرین اوضاع فکرمی کنند که ملل متحد نخواهد گذاشت تا بیش ازاین تقلب جایگزین شفافیت شده و باورمردم نسبت به روند دموکراتیک انتخابات را، کمرنگ سازد.
درهمین حال روزنامه ی نیویارک تایمز اخیراً ازقول کای آیدی نماینده ویژه ملل متحد برای افغانستان، گفته است که ملل متحد ، راهکار جدیدی را برای جلوگیری از تقلب دردوردوم انتخابات افغا نستان، طرح خواهد کرد البته تا هنوز جزئیات این راهکار اعلام نشده است.
با توجه به وضعیت موجود، فکرمی شود که تحریک وکاربردحساسیت قومی برای تشویق مردم برای دادن رای براساس قومیت، یکی دیگرازچالشها ی این دور خواهد بود.
ولیکن آقای ستانکزی درادامه صحبت هایش اضافه می کند :"هرگاه حامد کرزی بتواند ائتلاف دوراول انتخابات را حفظ نماید، درآن صورت این گونه حساسیت هیچگاهی تحریک نه خواهد شد ."
اشاره وی به اتحاد رییس جمهورکرزی با رهبران تنظیمی و قومی مانند، مارشال محمد قسیم فیهم ، حاجی محمدمحقق ، محمد کریم خلیلی ، جنرال عبدالرشید دوستم وازاین قبیل خواهد بود که تاهنوزمی توانند بالای آرای مردم، موثرباشند.
ولی با این که آقایان کرزی وعبدالله می خواهند چوکی ریاست جمهوری افغانستان را ازطریق آرای مردم بدست آورند، عده ی ازناظرین تاهنوزهم امکان معامله آنان را برسرحکومت مشترک رد نمی کنند.
احمد ضیاء رفعت استاد دانشگاه کابل می گوید که وقتی حامدکرزی رفتن به دوردوم انتخابات راپذیرفت، دیگر داکترعبدالله کوشش خواهد کرد تا درراه پیروزی وی موانع ایجاد کند.
رفعت می گوید: داکترعبدالله فکرمی کند که کرزی برنده خواهد بود، ازاین سبب کوشش خواهد کرد حریفش را به ائتلاف وادارسازد تا امتیازبه دست آورد.
آقای رفعت درعین حال می افزاید: « دراین حال اگرکرزی فکرکند که عبدالله با ایجادموانع می تواند ازپیروزی وی جلوگیری نماید ، ممکن اییتلاف با اورا رد نکند.»
اما فاضل سانچارکی سخن گوی ستاد انتخاباتی عبدالله عبدالله گفت : « داکترعبدالله به دوردوم انتخابات می رود و هیچ گونه ائتلافی با کرزی نخواهد کرد.»
سانچارکی به این عقیده است که ائتلاف مشکل افغانستان را حل نمی کند؛ بلکه تغییرمی تواند حلال مشکلات باشد، چیزی که آنان همیشه مدعی آن بوده اند.
دراین حال نه تنها داکتر عبدالله ائتلاف باکرزی رارد می کند؛ بلکه کرزی نیز اییتلاف باعبدالله را مردود می شمارد.
معین مرستیال نماینده مردم درولسی جرگه، به نمایندگی از ستاد حامدکرزی درمورد مدعی شد که بعدازرفتن به انتخابات واعلام نتایج دوراول،هیچ کاندیدی حق رفتن به ائتلاف وتعیین سرنوشت مردم ازآن طریق را ندارد.
مرستیال درادامه گفت: « موقف ما ائتلاف با داکترعبدالله عبدالله نبوده ونخواهد بود.»
اما ردنمی کند که بعد ازنهایی شدن دوردوم انتخابات، هرگاه بحث مشارکت مطرح باشد درآن صورت برنده انتخابات می تواند، تصمیم بگیرد.
دراین حال که کاندیداها ی دوردوم مصروف چانه زنی باهم اند، با توجه به ناامنی های نسبی درتعدادی ازولایات مردم چگونه رای خواهند داد ؟
تورنجنرال محمدظاهرعظیمی سخن گوی وزارت دفاع ملی می گوید که شرایط اقلیمی در بعضی ولایات وسردی هوا، مشکلات اندکی را به وجودخواهد آورد؛ امابه گفته ی او بهتر شدن وضعیت امنیتی، تجارب گذشته وآمادگی های قبلی، این اطمینان را به آنان داده ا ست که فضای امنیتی این دور نسبت به انتخابات دور اول بهتر خواهد بود.
اما در کنار همه ی این موارد، برای برکزای دور دوم انتخابات، کمیسیون انتخابات چه آمادگی دارد؟
سخن گوی این کمیسیون مدعی است که بعد از تصديق و اعلام نتايج نهايی دوراول ، تمامی آمادگی ها برای برگزاری دور دوم را سرعت بخشيده ومواد انتخاباتی را به 24 ولایت، منتقل کرده اند.
اومی افزاید که مبارزات انتخاباتی کاندیداها در مدت 12 روز اعتبار از12 بجه شب شنبه مورخ 2 الی ساعت 12 بجه شب جمعه مورخ 14 عقرب ادامه می یابد.
گفتنی است که هرگاه دولت افغانستان قادرشود یکجا با ائتلاف بین المللی وملل متحد، رییس جمهورقانونی افغانستان را ازطریق تمثیل اراده ی مردم برگزیند، درآن صورت نه تنها بحران مشروعیت انتخابات خاتمه می یابد؛ بلکه حضور نیروهای بین المللی در کشور، معنا خواهد یافت، در غیر آن مشکلات عدم مشروعیت و دست آورد جامعه ی جهانی در افغانستان، با سوال درشتی روبه رو خواهد بود.
.
