باگذشت 40 روز ازانتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی، هنوزهم نتایج آن درسردرگمی مطلق قرارداشته، سبب نگرانی مردم وجامعه جهانی گردیده است و این احتمال که انتخابات به دور دوم کشانده خواهد شد، هر روز بیشتر می شود. کمیسیون شکایات انتخاباتی که همه منتظر اعلام تصمیمش در مورد نتایج انتخابات تا چند روز دیگر هستند، می گوید که حدود 761 مورد شکایت جدی وجود دارد که پس از رسیدگی به آن ها، نتایج نهایی باید اعلان گردد.
دراین حال عبدالله عبدالله، کاندید رقیب حامدکرزی در واکنشی ازشمارش مجدد آرای مشکوک به عنوان چالش حل نشدنی درمقابل افغانستان وجامعه جهانی یادکرده وگفت که تا اعلام نتایج نهایی، موضع اش همانند گذشته است .
از قول سایت جهانی بی بی سی ، عبدالله می گوید : «اگر انتخابات به دوردوم می کشد، دراین صورت کسی
گفته نمی تواند که انتخابات دوراول قانونی بوده است .»
واما دراین میان عده ای ازتحلیل گران وآگاهان ، برگزاری دوردوم انتخابات را میان دوکاندید پیش تاز، هریک حامد کرزی ورقیب اش عبدالله عبدالله کم ازکم برای اعاده اعتماد مردم افغانستان نسبت به اهمیت انتخابات وحکومت دلخواه شان وهمچنان حمایت جامعه جهانی از حکومت منتخب ،لازمی می پندارند.
شهلاحق، صاحب نظردربخش انتخابات با برپایی دوردوم میان دوکاندید برتر دلایل مشخص ارایه می کند .
او می گوید : اگر کمیسیون شکایات بر اساس شکایات ارائه شده و بررسی های دقیق و غیر جانبدارانه خویش شواهد و مدارک مستندی را که نشاندهنده تقلب در پروسه ی انتخابات باشد ارایه کند و این تقلب در حدی باشد که شفافیت ومشروعیت آنرا تحت سوال قرار دهد در این صورت جهت احترام گذاشتن و ارج گذاری به آرای مردم ، باید انتخابات به دور دوم کشانیده شود .به عقیده او ، مردم انتظار آن هستند تا با آرای انداخته شده آنها ،عهده دار این کرسی( ریاست جمهوری )کسی باشد که واقعاً به اساس آرای آنها انتخاب شده باشد نه از راه جعل وتقلب .
اورا عقیده براین است که در وضعیت ذهنی مردم تغییرآمده، پیشرفت های چشمگیری در رشد شعور سیاسی واجتماعی آنها صورت گرفته، حالا می توانند به آینده ی اولاد وکشورشان بهتراز گذشته بیاندیشند. بناً بگفته او اگر کمیسیون های رسیدگی به شکایات و انتخابات بعد از بررسی های همه جانبه تصمیم دور دو انتخابات را می گیرند در حقیقت به نداهای میلیون ها شهروند کشور که منتظر نتایج یک انتخابات شفاف بودند ، پاسخ میدهند و مسولیت ودین که مردم به دوش آنها گذاشته است اداء مینمایند.وی فکرمی کند که دوردوم انتخابات ریاست جمهوری این مزایا رادرخود خواهد داشت: افزایش اعتماد مردم به نحوه ی عملکرد کمییسیون انتخابات وکمیسیون شکایات انتخاباتی ، افزایش اعتماد مردم به اهمیت رای آنها ، تغییرذهنیت مردم درخصوص کاندیدا های که درجعل وتقلب دست داشته اند ( برای شان رای نخواهند داد).علاوتاً او افزایش اعتماد مردم و جامعه جهانی به حکومت تشکیل شده بعدازانتخابات ورفع خلاها واشتباهات دوراول راازدلایل دیگربرگزاری دور دوم می شمارد.
همچنان کاوه آهنگرتحلیلگر انتخابات مدعی است که مهمترین مساله در شرایط فعلی مشروعیت برای دولت بعدازانتخابات است.
او گفت : «از آنجاییکه بنیاد سیستم نو در افغانستان را می گذرایم باید با دقت تمام سنگ بنا های این سیستم را بچینیم به گونه ای که مردم بر آن اعتماد کنند.))
موصوف علاو ه می کند که ازنظراو برای ایجاد دولت مشروع در کشور باید حاضر شد تا هرنوع هزینه را پرداخت.
آهنگر می افزاید، اگر قرار باشد که دور دوم انتخابات برگزار شود، بدون شک باید اقدام صورت گیرد زیرا از یک طرف احترام و رعایت قانون اساسی صورت می گیرد و از جانب دیگر این امر در نهادینه شدن انتخابات منحیث روشی درست و منطقی برای مشروعیت دولت موثر واقع می گردد.
اما استاد حقوق وعلوم سیاسی پوهنتون کابل نصرالله ستانکزی درحالیکه ضرورت برگزاری دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان راردنمی کند، ولی ضرورت تدویرآنرامشروط به ثبوت تقلب وجعل کاری ها دانسته، می گوید: «هرگاه تقلب ها درسطحی باشد که مشروعیت آنرا زیرسوال ببرد باید انتخابات مجدد دایرگردد تا نتایج نهایی آن که قراراست اعلام گردد، مشروعیت پیدا کند.»
واما آقای ستانکزی درعین حال اضافه می کند که شخصاً فکرمی کند که ضمانتی وجود ندارد تا مردم مجدداَ به پای صندوق های رای بروند برای اینکه به گفته او وضع امنیتی کشورنه تنها بهترنشده بلکه وخامت بیشتری نیزکسپ کرده است .
او دریک مورد دیگرگفت: «شخصاً تشویش دارم که برگزاری دوردوم، مردم را به قوم گرایی بکشاند تا بیشترازاین بحران زا گردد.»
درحالیکه عده ی برگزاری دوردوم را برای مشروعیت بخشیدن به نتایج انتخابات حتمی یا لااقل محتمل می دانندعده دیگر بنا به دلایلی آنرا رد می کنند.
ذبیح الله بارکزی کارشناس دیگر مسایل انتخاباتی با توجه به فشارهای مضاعف برنیروهای امنیتی غرض تامین امنیت دوردوم، ازدیاد مصارف مالی وعدم ضمانت در جهت کاهش تقلب در دوردوم، احتمال برگزاری آنرا منتفی میداند.
به عقیده بارکزی تکرارانتخابات می تواند ازدلچسپی مردم (رای دهندگان) نیزبکاهد وباعث گردد تا کمترکسانی حاضرشوند به پای های صندوق های رای بروند.
واما رای دهندگان درمورد حضور ویا عدم حضورشان دردوردوم ،چه گونه می اندیشند؟
در صحبت های که با اقشار مختلف مردم در ولایات هرات ، مزارشریف ، کندهار، ننگرهار و بامیان در راین رابطه داشتیم، اکثریت می گفتند که در دور دوم انتخابات اشتراک نخواهند کرد، البته عده ای هم بودند که حاضر به شرکت در دور دوم انتخابات هستند.
محمد جمعه 32 ساله که درجاده ليلامي شهر هرات دکاندار است، ميگويد که در انتخابات دوردوم اشتراك
نخواهد کرد چراکه دگه به دولت و انتخابات باور ندارد.
اوگفت: «اعتماد مره شكستاندند، راي ما مهم نیست هر آنچه دولت مردان بي كفايت خواسته باشند انجام
ميدهند ، من وظيفه وجداني و ايماني خود را يكبار انجام دادم .»
تنها شهروند هراتی این گونه فکرنمی کند بلکه داکتراحمد جاوید سعادت یک تن ازشهروندان شهرکندهارکه
یک باردر29 اسد رای داده است نیزمی گوید : مردم افغانستان نباید بیشترازاین رنج داده نشوند، اگرانتخابات
به دوردوم برود پول زیاد ضرورت است ازجانبی هم خطرات زیادتری هموطنان را تهدید می کند.
اوگفت: « به همین خاطر درانتخابات دوردوم شرکت نمی کنم .»
شیرشاه 35 ساله ، باشنده شهرمزارشریف نیز که شغلش دکانداری است، می گوید که هرگاه دور دوم انتخابات برگزار شود شرکت مردم درآن کم خواهد بود، راه ها مسدود خواهد شد چون زمستان در پیش است .
این شهروند نگرانی ازاین نیزدارد تابا برگزاری دوردوم انتخابات، تقلب چند برابر شود چرا که بگفته او قبلاًمردم در مورد تقلب اشنایی کمتر داشتند درحالیکه حالا ماهرشده اند.
به عقیده او قسمتی ازبارملامتی وبی باوری مردم نسبت به انتخابات به رسانه ها ارتباط می گیرد .
او اضافه می کند: «رسانه ها پی هم از تقلب یاد کردند تامردم را نسبت به انتخابات بی باورساختند .»
عده ی زیادی برگزاری دوردوم انتخابات را بسته به عدم تضمین درجلوگیری ازتقلب وجعل کاری می دانند.
عارفه 24 ساله محصل دانشگاه بامیان درحالیکه می گوید درانتخابات دور دوم شرکت نمی کند ، اضافه کرد :
«من مطمیین هستم اگر اگرده باردیگرانتخابات برگزارشود بازهم تقلب می شود .»
حبیبه 23 ساله که خودرا متعلم مکتب درشهرجلال آباد معرفی می کند به این عقیده است که انجام دوردوم انتخابات ریشخند زدن به آرای مردم است .
اونیز فکرمی کند که هرگاه دوردوم انتخابات برگزارگردد ، مردم حاضرنخواهند شد درآن شرکت نمایند.
حبیبه درمورد خود، گفت: «من درانتخابات دوردوم شرکت نمی کنم .»
واما علاوه ازسوال شرکت مردم دردوردوم ، سایرنیازمندی های احتمالی آن کدام ها اند؟
شهلاحق یکباردیگرمی گوید که تامین امنیت محلات رایدهی در تفاهم با نهاد های امنیتی و مشخص ساختن از قبل تعداد محلات که امکان تامین امنیت آن وجود ندارد ، تهیه مواد انتخاباتی و چا پ اوراق رایدهی که ممکن بازهم در خارج از کشور صورت گیرد، انتقال مواد انتخاباتی و آموزشی به ولایات در تفاهم با نیروهای امنیت، مطمین گردیدن از موجودیت تمام کارمندان انتخابات که در دور اول انتخابات استخدام گردیده بودند ، آموزش مجدد کارمندان انتخابات ، انتقال مواد انتخاباتی ( میز ، چوکی، صندوق های مواد محلات رایدهی ، اوراق رایدهی ، صندوق های رایدهی و غرفه های رایدهی ) به محلات رایدهی و نشر وپخش برنامه های آگاهی عامه ازنیازمندی های برگزاری دوردوم به شمارمی روند.
باید گفت درانتخابات همزمان ریاست جمهوری وشوراهای ولایتی افغانستان که بتاریخ 29اسد سال روان برگزارگردید ازجمع حدود 17 میلیون واجدین، شرایط رای حدود 5میلیون تن شرکت ورای های شان را استعمال کردند که 33 درصد رقم بالا را احتوا می کند.
اینکه چراحدود 70 درصد سایرواجدین نتوانستند دراین پروسه شرکت کنند ضمن سایر عوامل نبود شرایط لازم امنیتی ازاهم ترین آن هابه شمارمی رود.
باآنکه تاهنوزشانس راه اندازی دوردوم برای شفافیت نتایج قابل قبول ومشروعیت بخشیدن به نظام زاییده این انتخابات به کمک جامعه جهانی درراس ایالات متحده امریکا ازبین نرفته است مگرکمترکسی پیدامی شود که ازجلوگیری تقلب دردوردوم ورسیدگی درست به همه موارد شکایات اطمینان دهد والا مردم افغانستان پنج سال دیگرزیربیرق حکومتی شانه خم خواهند کرد که مشروعیت آن زیرسوال خواهد بود.
