سه نامزد مطرح ریاست جمهوری افغانستان، حامد کرزی، داکتر عبدالله عبدالله و داکتر رمضان بشردوست، بیشترین آرای خود را از مناطقی بدست آورده اند که بیشتر ساکنان آن مناطق افرادی متعلق به قوم آن ها می باشد. در این حال به نظر می رسد ائتلاف های حامد کرزی با شماری از رهبران شناخته شده ی قومی، باعث شده است که رای دهندگانی زیادی از اقوام دیگر نیز به حامد کرزی رای بدهند. نتایج انتخابات افغانستان که در 29 اسد سال روان برگزار شد تا کنون رسماً اعلام نشده است؛ اما برخی آمار و ارقامی که از سوی نامزدان ارایه می شود و گزارش های که از سوی رسانه ها نشر می شود نشان می دهند. حامد کرزی که خود یک پشتون است، بیشترین آرای خود را از مناطق جنوب و شرق کشور که در آنجا بیشترینه پشتون ها ساکن هستند، به دست آورده است. داکتر عبدالله عبدالله که از پدر پشتون و از مادر تاجیک است؛ اما بیشتر از سوی تاجیک ها حمایت می شود، بیشترین آرای خود را از مناطق شمال و شمال شرق کشور- مناطقی که بیشترین ساکنان آن را تاجیک ها تشکیل می دهند، به دست آورده است. داکتر رمضان بشردوست نیز بالاترین آرای خود را از مناطق مرکزی افغانستان – جایی که هزاره ها ساکن هستند، کسب کرده است.
آرای حامد کرزی در مناطق هزاره نشین و ازبیک نشین کشور نیز بالا گزارش شده است. ظاهراً بیشتر افرادی که در میان اقوام هزاره و ازبیک به کرزی رای داده اند، طرفداران رهبران قومی، به ویژه محمد محقق و جنرال دوستم بوده اند. محقق و دوستم هردو در جریان انتخابات، از حامد کرزی حمایت کردند.
حیدر، شهروند 53 ساله کابلی که در غرب کابل ساکن است می گوید او به کرزی رای داده است در حالی که به وی هیچ علاقه ی نداشته است. او می گوید از عملکرد کرزی در جریان چند سال گذشته راضی نیست و باور دارد که وی هیچ کاری را برای مردم انجام نداده است همچنان او در مورد برنامه و خط مشی 5 سال آینده ی کرزی نیز هیچ آگاهی ندارد؛ اما ظاهراً وفاداری او به رهبری قومی اش – محمد محقق- باعث شده است که او به کرزی رای بدهد. او می گوید: "من به کرزی به دلیلی رای دادم که رهبر ما – محمد محقق- از ما خواست به وی رای بدهیم."
سلیمان، شهروند 42 ساله ساکن غرب کابل، با دریشی و نکتایی به تن، در کنار حیدر نشته است، حرف های حیدر را تأیید نموده علاوه می کند که حالا کرزی کاندید هزاره ها و ازبیک هاست؛ زیرا رهبران سیاسی هر دو قوم از کرزی حمایت کرده اند. او باور دارد که حالا رای دادن به کرزی هم برای هزاره ها و هم برای ازبیک ها یک مکلفیت است. او می افزاید: "اگر ما به کرزی رای ندهیم، او برنده نخواهد شد، و اگر نامزدی دیگری برنده انتخابات شود، برای ما کار نخواهد کرد، زیرا خواهد گفت که ما او را حمایت نکرده بودیم". در همین حال، برخی از رای دهندگان توجه خاصی به موضع و سفارش های رهبران قومی شان ندارند در حالی که به قومیت شان بیشتر ابراز وفاداری می کنند.
نجیب، پزشک 38 ساله ساکن غرب کابل می گوید که او به بشردوست رای داده است. او باور دارد که تقریباً همه ی رای دهندگان در افغانستان بر اساس معیارهای قومی رای می دهند. او به نتیجه ی یک محل رای دهی در قندهار اشاره می کند که در آنجا رمضان بشردوست تنها 3 رای به دست آورده است. او می گوید: "ببینید، با وجودی که بشردوست برای همه ی افغانستان طرح ها و خط مشی خوبی دارد، فقط سه رای در قندهار به بدست می آورد. افرادی انگشت شماری در آنجا به بشردوست رای دادند بخاطری که او ارتباط قومی با رای دهندگان آن منطقه ندارد".
مبارک شاه، شهروند 28 ساله که در بدخشان زندگی می کند با این نکات موافق است. او می گوید که برای عبدالطیف پدرام رای داده است؛ زیرا پدرام از قوم وی بوده و طرز دید وی نیز با او یکسان است.
یک رای دهنده زن در ولسوالی کامه ولایت ننگرهار که بی سواد است، در زمان ریختن رای خود به صندوق، از کارمند انتخابات کمک می طلبد و می گوید که نام میرویس یاسینی (نامزدی ریاست جمهوری که او نیز از ولسوالی کامه ننگرهار می باشد) را برای وی انتخاب نماید.
جواد، کارمند رضا کار در یک محل رای دهی در کابل می گوید که شماری از ناظرین و نمایندگان احزاب سیاسی نیز، مردم را تشویق می کردند که به نامزدی رای بدهند که متعلق به قوم آن ها باشد.
رویهمرفته، اگر به چالش هایی از این دست که هر کدام به نوبه ی خود خطری برای انتخابات آزاد، عادلانه و آگاهانه به حساب می آید، توجه نکنیم، برگزاری انتخابات دوم ریاست جمهوری افغانستان را می توان یک دستاورد عنوان نمود؛ اما اگر اندک تاملی در مورد چگونگی معیارهای تصمیم مردم افغانستان در انتخابات بنماییم، متوجه می شویم که بسیاری از مردم افغانستان هنوز هم بر اساس معیارهای قومی و یا هم براساس موضع گیری رهبران سنتی شان رای می دهند و به نظر می رسد که زمانی زیادی نیاز است، تا مردم افغانستان بدانند که باید رهبر کشور شان را براساس معیارهایی انتخاب کنند که برای همه ی افغانستان مفید باشد؛ نه بر اساس معیارهای قومی و یا سفارش هایی رهبران سنتی.
